Τι είναι το PSI και τι σημαίνει για τους κατόχους ελληνικών ομολόγων

Μετά την σύνοδο των χωρών της Ευρωζώνης στις 21 Ιουλίου, στα πλαίσια της προσπάθειας εύρεσης λύσης για το  δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας αλλά και της Ευρωζώνης γενικότερα, πέρα από το νέο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, αποφασίστηκε να προταθεί στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων ένα πρόγραμμα ανταλλαγής τους χρέους τους με νέα ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και με την προαιρετική αποδοχή “κουρέματος” 21% στην ονομαστική αξία των ομολόγων.

Περί τα τέλη Αυγούστου η ελληνική κυβέρνηση δημοσιοποίησε περισσότερες λεπτομέρειες για την όλη διαδικασία, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς την προαιρετική αναδιάρθρωση του χρέους, η δυνατότητα εκπλήρωσης των μελλοντικών υποχρεώσεων του κράτους ενδέχεται να καταστεί ιδιαίτερα προβληματική. Παρόλο λοιπόν που ξεκαθάρισε το τοπίο αναφορικά με τα ομόλογα που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα ανταλλαγής (βλέπε διάγραμμα) καθώς και τις προτεινόμενες επιλογές των κατόχων ελληνικών ομολόγων, το PSI (Private Sector Involvement) δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί, κυρίως λόγω της επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας.

Πλέον έχουν ενταθεί οι συζητήσεις για μια νέα εκδοχή του PSI, σαφώς πιο επώδυνη για τους κατόχους των ελληνικών ομολόγων, η οποία όμως μπορεί να είναι και πιο ρεαλιστική από το αρχικό σχέδιο.

Οι 4 επιλογές του (αρχικού) PSI

Στο αρχικό σχεδιασμό του PSI, υπάρχουν τέσσερις επιλογές, με τις 2 πρώτες να αφορούν ανταλλαγή στο 100% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων ενώ οι υπόλοιπες αλλαγές προβλέπουν «κούρεμα» 21%. Πέρα από την 4η επιλογή που δίνει την δυνατότητα ανταλλαγής με την απόκτηση ενός 15ετούς ομόλογου με σταθερό κουπόνι 6,20%, οι υπόλοιπες επιλογές αφορούν την ανταλλαγή των παλαιών ομολόγων με νέα ομόλογα, μέσης χρονικής διάρκειας 30 ετών.

Τι μέρος του ελληνικού χρέους περιλαμβάνεται στο PSI;

Στο διάγραμμα απεικονίζονται τα συνολικά ποσά που μπορούν να περιληφθούν στο πρόγραμμα, βάση του αρχικού σχεδιασμού. Δεδομένης της δήλωσης εκ μέρους της ΕΚΤ ότι δεν θα συμμετέχει, ουσιαστικά το πρόγραμμα αφορά τους κατόχους εκτός ΕΚΤ, με συνολικά κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα, της τάξεως των 60δις για την περίοδο 2011-2014 και 90δις για την περίοδο 2014-2020.  Προκειμένου να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει σαν ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής το 90%, δηλαδή ουσιαστικά προσδοκά την αποδοχή ανταλλαγής ομολόγων συνολικής αξίας 135δις [90%* (60+90) ] μέχρι και το 2020, ελπίζοντας μάλιστα ένα σημαντικό μέρος να επιλέξει να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομολόγων με «κούρεμα» της τάξεως του 21% (με αντάλλαγμα υψηλότερο κουπόνι).

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων είναι στα “χέρια” ελληνικών και ευρωπαικών τραπεζών (δείτε λεπτομερώς στην παρακάτω λίστα με τους μεγαλύτερους κατόχους ελληνικών ομολόγων) και είναι και ένας από τους λόγους για την έντονη πτώση των μετοχών τους το τελευταίο διάστημα.

Σύμφωνα όμως με πρόσφατες ανακοινώσεις οι περισσότεροι επενδυτές επιλέγουν την 1η επιλογή δηλώνοντας διατεθιμένοι να ανταλλάξουν τις υφιστάμενες εκδόσεις με νέες 30ετούς διαρκείας, αποφεύγοντας τις επιλογές που προβλέπουν “κούρεμα”. Οι περισσότερες ελληνικές τράπεζες έχουν εδώ και καιρό προχωρήσεις σε προβλέψεις στους ισολογισμούς τους, προεξοφλόντας το “κούρεμα” του αρχικού PSI, αλλά πλέον υπάρχει έντονη ανησυχία οτι θα χρειαστεί περαιτέρω “κούρεμα” και επομένως ανακεφαλαιοποιήση (recapitalisation) αρκετών τραπεζών.

Πιθανότητα για νέο PSI*

(* H Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων αποφάσισε να λάβει μέτρα για την στήριξη του ευρώ. Διαβάστε εδώ το άρθρο μου για το νέο PSI.)

Η εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής του ελληνικού χρέους δεν έχει ακόμα προχωρήσει, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένη με το δεύτερο πακέτο στήριξης από την τρόικα, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να ενεργοποιήσει το 2ο πακέτο στήριξης, αν η Ελλάδα δεν αποδείξει ότι προχωρά ικανοποιητικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές και την εφαρμογή του μνημονίου, που προέκυψε από το πρώτο πακέτο στήριξης των 110δις, τον Μάιο του 2010.

Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους υπάρχουν πλέον προτάσεις για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI, πιθανώς με ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας, χαμηλότερο κουπόνι καθώς και για πιο δραστικό «κούρεμα» της αξίας των ομολόγων(από 40 έως 60%) αλλά και επέκταση των ομολόγων που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα (έως και το 2035).

  Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αλλάζει δραστικά τα δεδομένα και προκαλεί πονοκεφάλους, κυρίως στις ευρωπαικές τράπεζες που κατέχουν σημαντικά ποσά σε ελληνικά ομόλογα καθώς ένα πιθανό “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα θα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Το πρόβλημα είναι οτι στην παρούσα κατάσταση θα είναι δύσκολο να γίνει ανακεφαλαιοποιήση “εκ των έσω” άρα αναγκαστικά αρκετές τράπεζες θα καταφύγουν σε κρατικά κεφάλαια.

Έχω αγοράσει ελληνικά  ομόλογα, είμαι υποχρεωμένος να ενταχθώ στο PSI;

Οι ιδιώτες επενδυτές που επέλεξαν να επενδύσουν μέρος των οικονομιών τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου το πιο πιθανό είναι να μην επηρεαστούν από οποιοδήποτε κούρεμα λάβει χώρα. Το PSI αφορά τις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και όχι τους μεμομωνομένους επενδυτές  των ελληνικών ομολόγων και ακόμα και για αυτούς στα χαρτιά είναι “εθελοντικό”. Το επόμενο διάστημα θα αποσαφηνιστεί το πλαίσιο και θα μπορούμε με σιγουριά να περιγράψουμε τις συνέπειες από το “κούρεμα” των ελληνικών ομολόγων.

Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το  PSI;

Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί περί τον Δεκέμβρη, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Είναι προφανές ότι η πιθανότητα μεγαλύτερου κουρέματος ενέχει τον κίνδυνο να προκύψει η ανάγκη σημαντική ανακεφαλαιοποιήσης του τραπεζικού συστήματος στο σύνολο της Ευρωζώνης, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά για να μην προκαλέσει κραδασμούς στην Ευρωζώνη. Κυρίως όμως πρέπει επιτέλους να καταφέρουν να συνεννοηθούν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί…Tα κέντρα λήψης αποφάσεων αν και αποφάσισαν τον Ιούλιο να στηρίξουν περαιτέρω την Ελλάδα, έδειξαν οτι δεν μπορούν να συντονιστούν για την εξεύρεση μιας οριστικής λύσης με αποτέλεσμα τους τελευταίους μήνες να κυκλοφορούν διαφορετικές φήμες για την τύχη της Ελλάδας. Πλέον φαίνεται να συνειδητοποιήσαν οτι το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας πρέπει να αντιμετωπιστεί πιο δραστικά και οτι δεν είναι κάτι που αφορά μια μόνο χώρα αλλά ολόκληρη την Ευρωζώνη.  Ακόμα και τώρα όμως υπάρχουν διαφωνίες για το ποιος είναι τελικά ο πιο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του δημοσιονομικού προβλήματος στην Ευρωζώνη.

Αν τελικά γίνει μεγάλο “κούρεμα”, θα βοηθήσει την ελληνική οικονομία;

Όσον αφορά την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ότι όποια μορφή και να πάρει το PSI, είναι πλεον εμφανής η αδυναμία εφαρμογής ουσιαστικών διαρθρωτικών αλλαγών που θα φέρουν αισιοδοξία και αλλαγή κλίματος στην οικονομία και κυρίως στην κοινωνία. Οι ίδιοι αναλυτές που απέκλειαν αναδιάρθρωση και μεγάλο κούρεμα πριν λίγους μήνες, τελικά τώρα παραδέχονται οτι ακόμα και με 40%-60% κούρεμα το δημόσιο χρέος της Ελλάδα δεν θα είναι βιώσιμο. Οι αυστηρές πολιτικές λιτότητας έχουν αρχίσει να αποδεικνύονται αναποτελεσματικές, προκαλώντας προβλήματα στον κοινωνικό ιστό της χώρας και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το μέλλον. Όσο και να θέλουν να μας βοηθήσουν οι Ευρωπαίοι εταίροι και το IMF πρέπει πρώτα να αποφασίσουμε οτι θέλουμε να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας…

14 thoughts on “Τι είναι το PSI και τι σημαίνει για τους κατόχους ελληνικών ομολόγων

  1. Whether there is a haircut of 20% according to the PSI or even 100% I am strongly inclined to beleive that if social and political reforms don’t take place immediately, given enough time we will reach the same economic burden.

    However my question is this.
    If the scenarios about a 50%or even 70% haircut are true, banks will definitely need to increase the capital ratios, and may even need govermental assistance.
    So if that is the case why not default on 100% of bond payments.
    Whether you haircut 30/40 or even 60% markets will not trust you until you have start showing surpluses.
    So why not 100?

    • Alex,
      Indeed, structural reforms are the big challenge, something that most Greek politicians promised to deliver but really failed till now.
      It seems now that there is no other way out and we are “forced” to change the way we do business by being more competitive and extrovert as individuals and as a country.
      Regarding the haircut, it is a subtle issue and all the effort is to lighten the debt burden but without triggering a contagion in the Euro area. A generous haircut without some kind of strict “collaterals” will create a precedent and other weak countries (in terms of sovereign status) will immediately want to get the same favorable treatment. The current capacity of the EFSF cannot sustain such a wide bailout policy and that’s by the way one of the big debates among EU politicians.
      Greek banks, as I already mentioned, have created provisions so that to get ready for the worse but definitely will need to be recapitalised in the near future.

  2. Απλό και σαφές κείμενο, ώστε ένας αδαής ή μικρός γνώστης της οικονομίας, όπως εγώ, να καταλαβαίνει τι είναι το PSI κι ποιες οι πιθανότητές στην εξέλιξή του. Μπραβο Δημήτρη Λεϊμονή.

    • Σ’ευχαριστώ για το θετικό σχόλιο Δημήτρη. ετοιμάζω ένα αρκετά χρήσιμο υλικό αναφορικά με την λειτουργία της αγοράς ομολόγων και ελπίζω να σου αρέσει εξίσου.

  3. Κατά την γνώμη μου, η προσπάθεια ενοποίησης στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης των ευρωπαϊκών χωρών κάτω από την “ομπρέλα” ενός κοινού νομίσματος έχει αποτύχει παταγωδώς λόγω της απουσίας ικανών πολιτικών πανευρωπαϊκά.
    Σε αυτόν τον “πόλεμο” λοιπόν, γιατί κατά μια έννοια αυτό διανύουμε, μόνο η γνώση μας έχει απομείνει σαν όπλο.
    Σας ευχαριστώ κ.Λεϊμονή για τη μετάδοση της

    • Καλησπέρα Αλέξανδρε,
      Πράγματι η πιστωτική κρίση και σε συνέχεια η δημοσιονομική κρίση χρέους αποδεικνύουν ότι η απόλυτη απελευθέρωση των αγορών δημιούργησε έντονες στρεβλώσεις και σήμερα είμαστε στο χείλος της ύφεσης. Η ανθρώπινη απληστία προκάλεσε υπερβολές (υπερδανεισμό, έλλειψη επαρκών έλεγχων στις αγορές) και για ακόμη μια φορά μας “τιμωρεί”.
      Πλέον υπάρχουν αμφιβολίες αν οι παραδοσιακές μορφές διακυβέρνησης έχουν τα σωστά εργαλεία να διαχειριστούν αυτή την κατάσταση. Μοντέλα διακυβέρνησης όπως αυτό της Κίνας, όπου το κράτος δεν επιτρέπει να λειτουργούν οι αγορές ανεξέλεγκτες αλλά παρεμβαίνει ενεργά, προβάλουν ως η πιθανή λύση αλλά μένει να δούμε αν και αυτό θα καταφέρει να σταθεί στα πόδια του μέσα σε μια περίοδο σαν αυτή.
      Το επόμενο διάστημα θα αναρτήσω αρκετά χρήσιμο υλικό, αναφορικά με την λειτουργία της αγοράς ομολόγων, συνεχίζοντας την μετάδοση της γνώσης με απλά λόγια. Stay tuned!

  4. Pingback: Το νέο PSI - πρόταση για κούρεμα 50% στα ελληνικά ομόλογα | Financial Arena

  5. PSI σημαινει περισσοτερη υπομονη και περισσοτεροι φοροι για τον ελληνα φορολογουμενο..

  6. Το ελληνικό χρέος δεν θα μπορέσει να αποπληρωθεί με κουρέματα. Τελικά οι αγορές θα αντιδράσουν αρνητικά. Και τότε θα οδηγηθούμε υποχρεωτικά στην πτώχευση. Η Δημοσιονομική κρίση δεν αντιμετωπίζεται με νομισματικά μέτρα. Τα νομισματικά μέτρα δίνουν μόνο προσωρινή ανακούφιση για να μπορέσει η οικονομία να κάνει κάποιο take-off στο εγγύς μέλλον. Ένα δημοσιονομικό πρόβλημα απαιτεί μια δημοσιονομική λύση. Δηλαδή πρέπει να βρεθούν δημόσια έσοδα που θα προκαλούν και ανάπτυξη της οικονομίας. Ποία είναι αυτά; Οι φόροι; Ποτέ. Είναι μόνο οι δασμοί που συγκεντρώνουν έσοδα και δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη. Αντίθετα την ενισχύουν, διότι η τόνωση της εγχώριας αγοράς που προκαλούν υπερβαίνει κατά πολύ την πιθανή μείωση των εξαγωγών. Έτσι η συνολική ζήτηση ( το ΑΕΠ) αυξάνει.

    Αυτό σημαίνει ότι η μόνη λύση για κάθε χώρα που περνά μια σοβαρή δημοσιονομική κρίση στην Ε.Ε. είναι η αναμόρφωση της Συνθήκης των Ε.Ε., με την προσθήκη άρθρου που να επιτρέπει στις χώρες που μαστίζονται από χρονίζουσα δημοσιονομική κρίση να προβαίνουν, κατά παράβαση της Τελωνειακής Ένωσης, σε επιβολή δασμών για μια περίοδο εξυγίανσης π.χ. 3-5 ετών.
    Αυτή είναι η μόνη εφικτή λύση, αλλά οι μεγάλοι της Ε.Ε θα αντιδράσουν διότι θέλουν να πουλάνε στους μικρότερους! Αν όμως κάνουν lobby οι μικροί ( Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, κλπ) τότε θα μας προσέξουν.

  7. To PSI το βρίσκω ως Private Sector Initiative και (εδώ) Private Sector Involvement.
    Ποιο είναι το σωστό, παρακαλώ;

    Ευχαριστώ πολύ

    • Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα και τις αναλύσεις των διάφορων επενδυτικών οίκων ισχύει αυτό που βλέπετε εδώ δηλ. το PSI σημαίνει Private Sector Involvement. και λογικά να το πάρετε άλλωστε δεν νομίζω οτι κανείς κάτοχος ομολόγου θα είχε διάθεση να πάρει τέτοιο initiative, που ουσιαστικά θα αποδεχτεί τόσο μεγάλη “χασούρα” στην επένδυση του 😉

      δείτε το έπισημο έγγραφο της ΕΕ που περιγράφει το αρχικό PSI, που φυσικά τώρα είναι ιστορία και όποιος το διαβάζει γελάει ή καλύτερα κλαίει…
      http://ec.europa.eu/economy_finance/articles/financial_operations/pdf/psi_en.pdf

  8. Pingback: Θα τρώμε μόνο μια φορά… « Γλαρένιες αγκαλιές

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *