Τι αποφάσισε το Eurogroup της 13ης Δεκεμβρίου; Γιατί άλλαξε η κατανομή των κεφαλαίων σε σχέση με το τι είχε αποφασιστεί την 27η Νοεμβρίου;

Η “επιτυχής” έκβαση της επαναγοράς ομολόγων και η οριστικοποίηση της απόφασης για την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα από τα κοινοβούλια των χωρών της Ευρωζώνης, είχε ως αποτέλεσμα την επικύρωση της απόφασης για παροχή δόσης €49,1δις. Η απόφαση της 27ης Νοεμβρίου αφορούσε 43,7δις αλλά τελικά η Ελλάδα εξασφάλισε €5,4δις επιπλέον, λόγω της επαναγοράς.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Eurogroup, τις επόμενες ημέρες θα εκταμιευθούν €34δις, ενώ €15δις θα εκταμιευτούν τον Ιανουάριο του 2013. Από αυτά τα κεφάλαια, θα διατεθούν συνολικά €24δις για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος,– τα 16δις εντός του Δεκεμβρίου και τα υπόλοιπα τον Ιανουάριο.

Για το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων θα διατεθούν €11,3δις, θυσιάζοντας μέρος της ρευστότητας που προορίζονταν για τις πληρωμές των υποχρεώσεων του κράτους, μια εξέλιξη όχι ιδιαίτερα θετική. Την 27η Νοεμβρίου, το Eurogroup είχε αποφασίσει τν διάθεση €43,7δις, από τα οποία €10,6δις προορίζονταν για τη κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών του κράτους. Με την χθεσινή απόφαση, μέρος των €10,6«φαγώθηκε» προκειμένου να καλυφθεί η επαναγορά ομολόγων. Αντί δηλαδή να εγκριθεί ξεχωριστό δάνειο για την επαναγορά ομολόγων, οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν να ανακατανείμουν τα κεφάλαια εις βάρος της εγχώριας οικονομίας – μια απώλεια €3,6δις, η οποία θα μπορούσε να δώσει σημαντικές ανάσες στην ελληνική οικονομία. 

Το ΔΝΤ, μέσω της κας Λαγκαρντ, δήλωσε ικανοποιημένο για την απόφαση και ανακοίνωσε ότι στο ΔΣ του Ιανουαρίου θα συζητηθεί η έγκριση της δόσης των €6.4δις, που εκκρεμεί στα πλαίσια του προγράμματος στήριξης που εγκρίθηκε τον Μάρτιο. Μην ξεχνάμε ότι το ΔΝΤ είχε βάλει ως όρο την επαναγορά ομολόγων για να προχωρήσει στην έγκριση της παραπάνω δόσης. Η επαναγορά ζημιώσε στο έπακρο της Ελληνικές τράπεζες, κατοχύρωσε σημαντικά κέρδη σε κερδοσκοπικά κεφάλαια

Η χθεσινή ανακοίνωση του Eurogroup, σχετικά με την έγκρισης της δόσης των €49.1δις κλείνει με την παρακάτω πρόταση: « We strongly encourage the Greek citizens to sustain their efforts and to implement the necessary reforms».

Με απλά λόγια, θα σας στηρίζουμε, προκειμένου να πάρουμε πίσω τα δανεικά, και κάθε νέο δάνειο θα συνοδεύεται από επαχθείς όρους και διαρκή εποπτεία. Σε 2-3 μήνες, να είστε έτοιμοι για νέα μέτρα, καθώς τα υφιστάμενα μέτρα δεν αρκούν…

Δεν είναι δυνατόν κάθε τόσο οι Ευρωπαίοι πολιτικοί να παραδέχονται οτι απέτυχε το πρόγραμμα στήριξης και να ζητάνε νέες θυσίες από τους Έλληνες πολίτες. Ήδη εντελώς απροκάλυπτα παραδέχονται οτι δεν φτάνουν τα μέτρα αυτά και στο μέλλον θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις.

Δυστυχώς προς το παρόν οι πολιτικοί μας έχουν φανεί κατώτεροι των περιστάσεων. Παραδίδουν την χώρα άνευ ουσιαστικών όρων στους πιστωτές μας και συνεχίζουν να επιλέγουν τις εύκολες λύσεις, επιβαρύνοντας μισθωτούς και συνταξιούχους.

 

Τί είναι η επαναγορά ομολόγων; Το αποτέλεσμα της επαναγοράς των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου. Ποιος κέρδισε και ποιος έχασε από το νέο «κούρεμα» στην τιμή των ομολόγων του PSI+.

Featured

ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ PSI+

Έχουν γραφτεί τόσα για την επαναγορά των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου (ΟΕΔ) που ίσως κάποιος απορήσει για την ενασχόληση μας με το συγκεκριμένο θέμα. Ο λόγος όμως είναι απλός, καθώς για μία ακόμη φορά οι περισσότεροι αναμεταδίδουν το ίδιο πράγμα, χωρίς καν να μπουν στον κόπο να εξηγήσουν με σαφήνεια τί είναι η επαναγορά ή ανταλλαγή ομολόγων και ποια τα πραγματικά οφέλη για την Ελλάδα και τους λοιπούς συμμετέχοντες.

Όπως θα καταλάβετε διαβάζοντας το παρόν άρθρο η κατάσταση δεν είναι όπως ακριβώς θέλουν να την παρουσιάσουν κάποιοι. Αντιθέτως, υπάρχουν ορισμένοι που με το νέο «κούρεμα» αποκομίζουν πολύ γρήγορα σημαντικά κέρδη και ουσιαστικά πρόκειται για τα κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια (hedge funds) με έδρα το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, τα οποία αγόρασαν τους συγκεκριμένους τίτλους του ελληνικού δημοσίου στα χαμηλά του Ιούνιου 2012.

 

Τί σημαίνει όμως επαναγορά ομολόγων;

Επαναγορά ομολόγων είναι η διαδικασία κατά την οποία ο εκδότης προσκαλεί τους πιστωτές του να επιστρέψουν τα αγορασμένα ομόλογα σε τιμή χαμηλότερη της ονομαστικής. Η τιμή που θα πληρώσει ο εκδότης συνήθως ορίζεται σε ένα εύρος τιμών και καθορίζεται βάσει δημοπρασίας. Ανάλογα με την προσφορά διαμορφώνεται το τελικό τίμημα και ο εκδότης εξοφλεί τους επενδυτές. Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα κάλεσμα για «κούρεμα» στην ονομαστική τιμή των ομολόγων ενός εκδότη, δεδομένης της πολύ πιθανής αδυναμίας του να εκπληρώσει στο έπακρο τις μελλοντικές του υποχρεώσεις (εναλλακτικές ονομασίες: ανταλλαγή ομολόγων, «κούρεμα» ομολόγων).

 

Ποιο το όφελος από την επαναγορά ομολόγων;

Φανταστείτε ότι τον Ιούνιο πήρατε ένα δάνειο €100χιλ. για 30 χρόνια με επιτόκιο 4% και ο δανειστής σας δέχεται να το εξοφλήσετε σήμερα χωρίς τους μελλοντικούς τόκους και με έκπτωση 60% στο κεφάλαιο. Το σύνολο των τόκων είναι σχεδόν €72χιλ, δηλ. θα έπρεπε να πληρώσετε συνολικά €172χιλ. για την ολική αποπληρωμή του Δανείου.

Ο δανειστής αποφάσισε να σας χαρίσει τους εναπομείναντες τόκους και να εξοφλήσετε την οφειλή σας πληρώνοντας μόλις το 40% του κεφαλαίου, δηλ. €40χιλ. Αλήθεια, ποιος δεν θα δεχόταν μια τέτοια πρόταση;

Στο παραπάνω παράδειγμα η Ελλάδα είναι ο δανειζόμενος, έχοντας εκδώσει ομόλογα αξίας €62,4δις, τα οποία προέκυψαν μετά το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων του PSI+ (με λήξεις από το 2023 έως το 2042). Ο δανειστής είναι όλοι οι κάτοχοι των εν λόγω ομολόγων – αναλυτικότερα παρακάτω. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τα συγκεκριμένα ομόλογα είχαν κουρευτεί με το πρόγραμμα ανταλλαγής (PSI+), στο 53,5% της ονομαστικής τους αξίας και ουσιαστικά η Ελλάδα υποχρέωσε τους επενδυτές να ανταλλάξουν τα ομόλογα τους με νέα ομόλογα συνολικής ονομαστικής αξίας €62,4δις, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του δείκτη Χρέος/ΑΕΠ στο 120%. Απ’ ό,τι φαίνεται παρόλα τα μέτρα λιτότητας και το «κούρεμα» του PSI+, η προσπάθεια διάσωσης απέτυχε και πλέον ο ασθενής χρειάζεται ακόμα ένα ηλεκτροσόκ.

Η ελληνική κυβέρνηση προσκάλεσε στις 3 Δεκεμβρίου (η επίσημη ανακοίνωση) τους δανειστές της σε ένα πρόγραμμα επαναγοράς των ομολόγων του PSI+, έπειτα από τις αποφάσεις του Eurogroup της 27ης Νοεμβρίου και τις «απειλές» του ΔΝΤ ότι θα σταματήσει να χρηματοδοτεί την Ελλάδα, με αρχική προθεσμία υποβολής προσφορών έως την 7η Δεκεμβρίου (τελικά έδωσε παράταση έως 11/12).

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι δανειστές του Ελληνικού δημοσίου, δηλ. οι κάτοχοι των «κουρεμένων» τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου,  πριν την πρόσκληση για επαναγορά ήταν οι παρακάτω:

ομόλογα ελληνικού δημοσιου PSI+

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο αρχικός στόχος ήταν να επαναγοραστούν ομόλογα ονομαστικής αξίας €30δις με μέση τιμή επαναγοράς στο 33,6% της ονομαστικής αξίας.

Για τα κουρεμένα ομόλογα του PSI+, συνολικής ονομαστικής αξίας €62,4δις, η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να πληρώνει κάθε χρόνο στους δανειστές-επενδυτές της τόκους (κουπόνια) και στην λήξη του κάθε τίτλου το αντίστοιχο κεφάλαιο. Στο παρακάτω διάγραμμα απεικονίζονται οι ετήσιες υποχρεώσεις σε τόκους και κεφάλαιο για τα συγκεκριμένα ομόλογα ανά έτος από το 2013 έως και το 2042.

Ετήσιες Υποχρεώσεις σε κουπόνια και κεφάλαιο για τα ομόλογα του PSI+

*Τα ομόλογα του PSI+ «πληρώνουν» κουπόνι ως εξής:

  • 2,00% μέχρι 24.02.2015
  • 3,00 % μέχρι 24.02.2020
  • 3,65% μέχρι 24.02.2021 και
  • 4,30% από το 2/2021 και έπειτα

Δηλαδή, αν και καταφέραμε με το PSI+ να «κουρέψουμε» τις υποχρεώσεις μας προς τους πιστωτές μας, παρόλαυτα για τα νέα ομόλογα ονομαστικής αξίας €62,38δις, οι συνολικές οφειλές σε κουπόνια και κεφάλαιο είναι σχεδόν €109δις. Η μετάθεση όμως των πληρωμών σε βάθος χρόνου είχε ως σκοπό να ανακουφίσει την ελληνική κυβέρνηση βραχυπρόθεσμα, προκειμένου να παρθούν τα απαραίτητα μέτρα για την επάνοδο της οικονομίας. Παρατηρήστε στο διάγραμμα ότι ουσιαστικά από το 2024 και έπειτα αυξάνονται σημαντικά οι ετήσιες υποχρεώσεις μας, καθώς λήγουν σταδιακά οι τίτλοι του PSI+ και τότε θα αρχίσουμε να αποπληρώνουμε και το κεφάλαιο πέρα από τους τόκους.

Η αδυναμία της Ελλάδας να προχωρήσει άμεσα σε διαρθρωτικές αλλαγές και η συνέχιση της παγκόσμιας ύφεσης, οδήγησαν την 27η Νοεμβρίου στην απόφαση του Εurogroup να εγκρίνει, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, την δόση των €43,7δις. Μέρος της απόφασης ήταν να προχωρήσουμε στην ανταλλαγή μέρους των ομολόγων του PSI+ (debt buyback) και να την ολοκληρώσουμε έως την 13η Δεκεμβρίου, ημερομηνία πληρωμής ενός σημαντικού τμήματος της δόσης των 43,7δις (διαβάστε περισσότερα για την απόφαση του Eurogroup για την δόση).

 

Πώς καθορίστηκαν οι τιμές επαναγοράς των ελληνικών ομολόγων; Τί αναμένει να κερδίσει η Ελληνική πλευρά;

Το Εurogroup της 27/11 αποφάσισε ότι η τιμή επαναγοράς των ομολόγων δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη της τιμής κλεισίματος της 23ης Νοεμβρίου. Παρόλαυτα, μετά από λίγες ημέρες ο ελληνικός Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), στην πρόσκληση προς τους κατόχους των ομολόγων του PSI+ , όρισε ένα εύρος τιμών αρκετά υψηλότερο (περίπου 17% – 20% υψηλότερα) από τις τιμές της 23ης Νοεμβρίου. Λογικά το έκανε για να είναι πιο δελεαστική η πρόταση προς τους δανειστές μας. Στόχος του προγράμματος επαναγοράς, βάσει του αρχικού σχεδιασμού για ανταλλαγή των ομολόγων του PSI+, ήταν να ανακουφιστεί η Ελλάδα από μελλοντικούς τόκους και πληρωμές σε κεφάλαιο κατά €52δις, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα:

Σε πρώτη ανάγνωση τα οφέλη είναι σημαντικά αλλά πρέπει να αναλογιστούμε ότι για να γίνει η επαναγορά, η Ελλάδα θα δανειστεί τα απαραίτητα κεφάλαια από το EFSF, το οποίο μεταφράζεται σε επιπλέον τόκους περί του €1δις. (Αξίζει να σημειωθεί ότι η εξοικονόμηση από τα πρόσφατα ιδιαίτερα σκληρά μέτρα του Μεσοπρόθεσμου από την περικοπή των κύριων και επικουρικών συντάξεων για τα επόμενα 4 έτη είναι περίπου €2-3 δις. ανά έτος (περισσότερα για τα μέτρα του μεσοπρόθεσμου εδώ). 

 

Ποια ήταν η αντίδραση της αγοράς στο κάλεσμα της επαναγοράς ομολόγων;

Αμέσως μετά την απόφαση του Eurogroup, τα ελληνικά ομόλογα κατέγραψαν σημαντική άνοδο στην δευτερογενή αγορά, καθώς αρκετοί πόνταραν στην αποφασιστικότητα των Ευρωπαίων να κρατήσουν την Ελλάδα εντός ευρώ, ενώ άλλοι “πίεσαν” την αγορά προς τα πάνω, προκειμένου να υποχρεώσουν την Ελλάδα να προσφέρει καλύτερες τιμές, πράγμα το οποίο και έγινε. Από την ανακοίνωση του Eurogroup έως την λήξη της κατάθεσης προσφορών για την αγορά, τα ομόλογα ελληνικού δημοσίου κατέγραψαν άνοδο 18-20%, φτάνοντας στο πάνω όριο του εύρους που όρισε ο ΟΔΔΗΧ.

Ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα από την επαναγορά των Ελληνικών ομολόγων;

Στις 12/12/2012 η ελληνική κυβέρνηση, μέσω του ΟΔΔΗΧ, ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της επαναγοράς χρέους. Υπήρξαν προσφορές για ανταλλαγή ομολόγων ονομαστικής αξίας €31,86δις και η μέση προσφερόμενη τιμή κατά τη δημοπρασία διαμορφώθηκε στο 33,8%, αισθητά υψηλότερα από τις προσδοκίες του Eurogroup. Προκειμένου για την ολοκλήρωση της επαναγοράς η Ελλάδα θα χρειαστεί να δανειστεί το ποσό των €11,29δις, έναντι του αρχικού στόχου των €10 δις.

Με τα συγκεκριμένα στοιχεία και δεδομένου ότι θα εκτελεστεί στο έπακρο η ανταλλαγή, το Ελληνικό Δημόσιο έχει όφελος από μελλοντικά κουπόνια και κεφάλαιο που δεν θα πληρώσει, της τάξεως των €45δις.

Η τελική πραγματική ελάφρυνση στο συνολικό ποσό του ελληνικού χρέους είναι περίπου €20δις (10% μονάδες στο προβλεπόμενο ΑΕΠ), λαμβάνοντας υπόψη και το δάνειο από το EFSF για την ολοκλήρωση της επαναγοράς. (διαβάστε λεπτομερώς πως προκύπτει η παραπάνω ελάφρυνση στο πρόσφατο άρθρο μου)

Για τους υπολογισμούς μας υποθέτουμε ότι το δάνειο από το EFSF για την αποπληρωμή των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου θα έχει διάρκεια 20 έτη και η αποπληρωμή του θα ξεκινήσει μετά από 10 έτη. 

Τουλάχιστον λοιπόν για τα συγκεκριμένα ομόλογα, η Ελλάδα καταφέρνει να ανακουφιστεί σημαντικά, κυρίως από το 2023 και έπειτα.

PSI+ Greek Bonds Holders-Annual obligations after the buyback program

Έως και το 2022, η ωφέλεια της Ελλάδας από την επαναγορά ανέρχεται περίπου στα  €10δις, όσα περίπου εξοικονομεί μέχρι το 2016 από τις περικοπές στις κύριες συντάξεις στα πλαίσια του μεσοπρόθεσμου.

Με την παράδοση του συνόλου των ομολόγων των ελληνικών τραπεζών, αλλάζει η κατανομή των κατόχων του ελληνικού χρέους. Σε οποιοδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση με τους πιστωτές μας, η ελληνική κυβέρνηση θα μιλάει με κερδοσκόπους και Ευρωπαίους γραφειοκράτες, οι οποίοι πιθανώς δύσκολα θα συμβιβάζονται και θα μας σύρουν δικαστικώς για δεκαετίες προκειμένου να πληρωθούν εις ολόκληρο. (διαβάστε περισσότερα παρακάτω)

 

Ποιοι συμμετείχαν τελικά στην επαναγορά  των ομολόγων του PSI+;

Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ποιοι από τους κατόχους των ΟΕΔ συμμετείχαν στο πρόγραμμα ανταλλαγής, αλλά υπάρχουν πληροφορίες ότι οι ελληνικές τράπεζες υποχρεώθηκαν να συμμετέχουν με το 100% του χαρτοφυλακίου τους, δηλ. περίπου €17δις., καταγράφοντας πραγματική ζημιά, όχι πλέον λογιστική, ίση με 74,3% της αρχικής ονομαστικής αξίας των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που συμμετείχαν στο PSI+. Οι διοικήσεις των τραπεζών  δεν είχαν και πολλά περιθώρια αντίδρασης στο κάλεσμα του ΟΔΔΗΧ για την επαναγορά των ΟΕΔ, ενόψει της αναγκαίας ανακεφαλαιοποίησής τους από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), ειδικά εφόσον η συμμετοχή των ξένων δεν ήταν η αναμενόμενη. Τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα ναι μεν οριστικοποιούν μια ιδιαίτερα μεγάλη ζημιά από την έκθεση τους στα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, αλλά από την άλλη εξασφάλισαν την βιωσιμότητα τους. Στη συγκεκριμένη συναλλαγή οι μεγάλοι χαμένοι, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, είναι οι μέτοχοι των τραπεζών, ιδιώτες και θεσμικοί (π.χ. ασφαλιστικά ταμεία), καθώς από το 2007 έχουν χάσει πάνω από 90% της επένδυσης τους στις εν λόγω μετοχές.

Τα ασφαλιστικά ταμεία ναι μεν εξαιρέθηκαν από το πρόγραμμα επαναγοράς αλλά πλήττονται εμμέσως λόγω της περαιτέρω απαξίωσης (τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα) των ελληνικών τραπεζών, μετοχές των οποίων κατέχουν.

Τελικά, πέρα από το Ελληνικό Δημόσιο, κέρδισε κάποιος άλλος από την νέα ανταλλαγή των ομολόγων; 

Ο ρόλος των Hedge Funds στην ελληνική κρίση χρέους.

Το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων δημιουργεί ένα σοβαρό ηθικό θέμα, καθώς το ελληνικό δημόσιο, αφού πέρασε το βάρος του εγχειρήματος στις ελληνικές τράπεζες, ουσιαστικά συμφωνεί να πληρώσει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα σημαντικά ποσά σε διαχειριστές κερδοσκοπικών επενδυτικών κεφαλαίων (hedge funds). Οι ίδιοι άνθρωποι που πριν λίγα χρόνια πόνταραν μέσω των CDS χωρίς να κατέχουν τίτλους ΟΕΔ στην κατάρρευση της χώρας, μετά συμμετείχαν στην επιτροπή για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, σήμερα πανηγυρίζουν για τα τεράστια κέρδη τους στα ελληνικά ομόλογα. Αγόρασαν στα χαμηλά του Ιουνίου και σήμερα σχεδόν μετά από έξι μήνες κατοχυρώνουν κέρδη 200%!!! 

Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν διαχειριστή ενός hedge fund που αγόρασε ΟΕΔ του 2028 τον Ιούνιο του 2012, όνομαστικής αξίας €1δις, στο 15% της ονομαστικής του αξίας, δηλαδή πληρωσε μόλις €150εκατ. Η υποχρέωση της Ελλάδας σε πληρωμές προς τον συγκεκριμένο «επενδυτή» είναι:

  • μέχρι το 2015 να πληρώνει κουπόνι 2% στην ονομαστική αξία του ομολόγου, δηλαδή €20εκατ/έτος.
  • από το 2016 έως το 2020 κουπόνι 3%, δηλ. €30εκατ./έτος 
  • για το 2021 κουπόνι 3,65%, δηλ. €36,5εκατ.
  • και από το 2022 έως και την λήξη, κουπόνι 4,3%, δηλαδή €43εκατ./έτος
  • το 2028, θα πληρώσει το κουπόνι των 43εκατ. συν την ονομαστική αξία του €1δις.

Συνολικά λοιπόν, η Ελλάδα σε κουπόνια οφείλει €550εκατ. έως το 2028 + την ονομαστική αξία του €1δις.

Στα πλαίσια της επαναγοράς, η Ελληνική Κυβέρνηση πρότεινε στον συγκεκριμένο επενδυτή να του πληρώσει σήμερα περί τα 415εκατ και να λήξει η υποχρέωσή της.

Και το ερώτημα είναι, γιατί μια χώρα που δεν έχει καθόλου ρευστότητα να δανειστεί σήμερα επιπλέον κεφάλαια και να πληρώσει 415εκατ στον κο Hedge Fund, ενώ εναλλακτικά θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια από το δάνειο του EFSF για την ανάπτυξη και επάνοδο της στις αγορές; 

Τα συγκεκριμένα κεφαλαία είναι καθαρά κερδοσκοπικά και εκμεταλλεύτηκαν την συγκυρία παραμονές των εκλογών στην Ελλάδα, αγοράζοντας ελληνικά ομόλογα σε τιμή ευκαιρίας. Θυμηθείτε τα αρνητικά άρθρα για την Ελλάδα και τις απειλές ότι καταστρεφόμαστε και πάμε στην δραχμή και πολλά άλλα. Η συνολική θέση των hedge funds στα ελληνικά ομόλογα του PSI+, εκτιμάται ότι είναι σχεδόν €16-24δις και οι εκτιμήσεις ότι τελικά συμμετέχουν στο πρόγραμμα επαναγοράς σε ποσοστό 30-40%.

Ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων, που θα χρειαστεί να δανειστούμε για την επαναγορά, θα διατεθούν για να κατοχυρώσουν πολύ σύντομα τεράστια κέρδη τα hedge funds. Υπάρχει δε μια άλλη ειδική κατηγορία hedge fund – τα λεγόμενα vulture funds – επενδυτικές εταιρίες «αρπακτικά» – τα οποία επενδύουν σε χώρες υπό κατάρρευση και μετά διεκδικούν, μέσω της δικαστικής οδού, να πληρωθούν εις ολόκληρο, δεσμεύοντας ότι περιουσιακό στοιχείο μπορούν. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Elliotτ Associates, η οποία βρίσκεται σε πολυετή διαμάχη με την κυβέρνηση της Αργεντινής και κατάφερε προ διμήνου μέσω δικαστηρίου να ακινητοποιήσει ένα πλοίο του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής στην Αφρικη, ως πληρωμή για τα ομόλογα που είχε αγοράσει πριν 10+ χρόνια και η Αργεντινή τα “κούρεψε”! (θα επανέλθουμε με εκτενή ανάλυση για το ρόλο των συγκεκριμένων εταιριών στην διαμόρφωση κρίσεων και την κατάρρευση κρατών). Διαβάστε χαρακτηριστικά το παρακάτω άρθρο των New York Times για το πώς ωφεληθήκαν τα hedge funds από το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων.

 

Το βάρος του προγράμματος ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων έπεσε στις πλάτες των ελληνικών τραπεζών καθώς υπήρξαν πιέσεις,κυρίως από το ΔΝΤ, για την επιτυχή έκβαση του εγχειρήματος και η Ελλάδα επέλεξε την εύκολη λύση. Ναι μεν, το ελληνικό δημόσιο κέρδισε από την συγκεκριμένη ιστορία αλλά μελλοντικά ενδεχομένως να μας κοστίσει ιδιαίτερα ακριβά, καθώς κάθε νέα συμφωνία στήριξης συνοδεύεται και από σκληρότερες προϋποθέσεις και όρους. Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει άμεσα και με πλήρη διαφάνεια για το ποιοι είναι οι κάτοχοι των ελληνικών ομολόγων και να προστατέψει τα συμφέροντα του ελληνικού λαού από τυχοδιώκτες. Τα αρπακτικά επενδυτικά κεφάλαια του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης κυριολεκτικά “τρίβουν” τα χέρια τους όσο βυθιζόμαστε περισσότερο στα χρέη.

Σε μια οικονομία που καταρρέει, υπό το βάρος σκληρών μέτρων λιτότητας, το πολιτικό σύστημα κάνει ασκήσεις επι χάρτου και ελπίζει να βγούν τα νούμερα και οι προβλέψεις. Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα θα αναγκαστούν να παραδεχτούν και πάλι οτι “έχουμε μείνει πίσω” και θα ζητάνε νέα μέτρα και θυσίες από τον ελληνικό λαό. Δείτε για παράδειγμα το φιάσκο με τον φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, όπου κάνανε προβλέψεις για επιπλέον έσοδα αλλά λογαριάσαν χωρίς τον ξενοδόχο. Το μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών δεν κάνει χρήση του καλοριφερ γιατί δεν έχει ρευστότητα να αγοράσει πετρέλαιο. Όσο περνάει ο καιρός η κατάσταση θα επιδεινώνεται γιατί πολύ απλά δεν είναι δυνατόν να εξαθλιώνεις την καταναλώση και να περιμένεις να ανακάμψει η οικονομία.

 

What Is The PSI And What It Means for Holders of Greek Bonds – An Overview of the Initial and Modified PSI program

Following the Eurozone Summit on July 21st, European leaders worked out on a solution for the Greek sovereign debt problem, along with a new bailout package, proposing to private holders of Greek Government bonds a voluntary debt exchange program, with new longer-maturity-bonds and a 21% haircut on their nominal value.

In late August, the Greek government revealed more details on the process, recognizing that without the voluntary debt restructuring, the ability to meet future obligations, it would become problematic. Although it was clarified which bonds will be included in the exchange program (see diagram below), as well as the proposed options for the Greek Bond Holders, the PSI (Private Section Involvement) program failed to materialize, mainly because of the deterioration of the financial situation of Greece and the indecisiveness of EU politicians to reach a common agreement on the actual handling of the oveall debt problem in the area.

On the 26th of October, EU leaders came up with a modified PSI program, much more realistic than the initial one and it remains to be seen if this time it will go through and get executed.

In this article we explain the details and implication of the initial PSI program and then we overview the modified PSI, decided on the 26th of October.

The 4 options of the (initial) PSI

In the initial design of the PSI program, there were four options, with the first two relating to an exchange of 100% of the nominal value of Greek government bonds and the remaining 2 choices requiring a 21% “haircut” on their nominal value. Apart from the fourth option that was offering an exchange of old debt with the acquisition of a 15-year, 6,20%  fixed rate coupon bond, all the remaining options required the exchange of old bonds with new ones, with average maturity of 30 years.

Which part of the Greek debt is included in the PSI?

The diagram above shows the total amounts that were planned to be included in the  PSI program, based on the original design. Given the ECB’s statement that it will not participate to any exchange program, the PSI was referring only to Greek debt holders besides the ECB, with total capital in Greek bonds of about 60bln for the period 2011-2014 and 90bln for the period 2014-2010.To activate the program, the Greek government had required 90% as a minimum participation, i.e. they anticipated the acceptance of bond exchange of total amount 135bln [90%(60+90)]until 2020, hoping that a significant proportion will choose to proceed to an exchange of bonds, with a 21% haircut (getting higher coupon in return), something that didn’t happen.

The biggest part of these debt is in Greek and European banks’ hands (see in detail the following list of the largest holders of Greek bonds), and that’s one of the reasons for the sharp drop of their stock prices for the past months.

Most private investors chose to go with the first option of the PSI, stating that they are willing to exchange the present issues with new ones, of 30-year-maturity, avoiding the choices that included the 21% haircut.

The new PSI, as it was decided on 26/10, 50% Haircut for Greek Debt Holders

During the Summit of 26/10/2011, EU leaders decided on a series of new measures, to ensure the viability of the Greek debt, but also the overall normalization and convergence of European economies. Among these, lies the decision for a modified PSI for Greek Bonds, requiring a voluntary “haircut” of 50% on the nominal value of Greek Bonds.

The “haircut” of 50% in the value of bonds, automatically makes necessary the recapitalization of the European banking system, which is why the EU leaders have agreed to strengthen the EFSF (European Financial Stability Fund) with more funds. The funds of the EFSF will now reach 1 trillion in an effort to stabilize and support the weak sovereign countries. The Eurozone countries will contribute to the new PSI with total capital of 30bil million, with further potential funding until 2014 of extra 100billion euros.

So, which bonds will get a “haircut”?

Regarding Greece the proposed haircut concern issues of about 200bln (including all maturities, even beyond 2020), still excluding though the bonds owned by the ECB. It is not certain though that all private sector’s holders will participate in the modified PSI and the first estimations talk about volunteer participation rate of 50-70%. The 15-page statement of European leaders was fairly vague and does not get into details on several topics, which may be the “thorns” in the implementation of new decisions. It is noticeable that neither for Greece, nor the rest of the eurozone, there exists an explicit mention of development measures to be taken in order to end the crisis, but only general references on that matter.

If I am an individual holder of Greek Government bonds, do I have to join the modified PSI?

Private investors who chose to invest part of their savings in Greek government bonds, it is probable that they will not be affected by any haircut that may occur. The PSI refers to the voluntarily acceptance of bond exchange+haircut by  banks, pension funds, and insurance companies. Still, we need to be cautious on that because there is huge distance from the political decision to the actual implementation of such programs.

UPDATE: The Greek government voted ex-post the inclusion of CACs (Collective Action Clauses) forcing the majority  of Greek government bondholders to accept the haircut of 53,5% in the nominal value of their bonds. There is a huge ethical issue with that decision and a lot of the private individual are taking Greece to  courts.

When will the modified PSI eventually get implemented?

It is estimated that the implementation of the final program of PSI can be held in early 2012. But first, it is necessary that EU leaders agree and clarify the precise terms of exchange and strengthen the support mechanism in the Eurozone. European leaders stated that they are determined to give a solution, but there is still a long way to the effective implementation of decisions of October 26th and certainly, there is no time for celebrations for Greek Politicians.

The new PSI provides significant liquidity to Greece, but there are many details to be clarified and doubts regarding needed growth measures, the effectiveness of tax administration, spending cuts and the success of privatizations. All these are structural reforms that no Greek government managed to achieve until now, so it remains to be seen if the current one will succeed. The distribution of the Greek debt has changed a lot since the beginning of the sovereign crisis (see an earlier post , where I describe and actually forecast this re-distribution) making it much harder for Greek politicians to negotiate the terms of any future bailout package.

[fbcomments]

Τι είναι το PSI και τι σημαίνει για τους κατόχους ελληνικών ομολόγων

Μετά την σύνοδο των χωρών της Ευρωζώνης στις 21 Ιουλίου, στα πλαίσια της προσπάθειας εύρεσης λύσης για το  δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας αλλά και της Ευρωζώνης γενικότερα, πέρα από το νέο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, αποφασίστηκε να προταθεί στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων ένα πρόγραμμα ανταλλαγής τους χρέους τους με νέα ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και με την προαιρετική αποδοχή “κουρέματος” 21% στην ονομαστική αξία των ομολόγων.

Περί τα τέλη Αυγούστου η ελληνική κυβέρνηση δημοσιοποίησε περισσότερες λεπτομέρειες για την όλη διαδικασία, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς την προαιρετική αναδιάρθρωση του χρέους, η δυνατότητα εκπλήρωσης των μελλοντικών υποχρεώσεων του κράτους ενδέχεται να καταστεί ιδιαίτερα προβληματική. Παρόλο λοιπόν που ξεκαθάρισε το τοπίο αναφορικά με τα ομόλογα που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα ανταλλαγής (βλέπε διάγραμμα) καθώς και τις προτεινόμενες επιλογές των κατόχων ελληνικών ομολόγων, το PSI (Private Sector Involvement) δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί, κυρίως λόγω της επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας.

Πλέον έχουν ενταθεί οι συζητήσεις για μια νέα εκδοχή του PSI, σαφώς πιο επώδυνη για τους κατόχους των ελληνικών ομολόγων, η οποία όμως μπορεί να είναι και πιο ρεαλιστική από το αρχικό σχέδιο.

Οι 4 επιλογές του (αρχικού) PSI

Στο αρχικό σχεδιασμό του PSI, υπάρχουν τέσσερις επιλογές, με τις 2 πρώτες να αφορούν ανταλλαγή στο 100% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων ενώ οι υπόλοιπες αλλαγές προβλέπουν «κούρεμα» 21%. Πέρα από την 4η επιλογή που δίνει την δυνατότητα ανταλλαγής με την απόκτηση ενός 15ετούς ομόλογου με σταθερό κουπόνι 6,20%, οι υπόλοιπες επιλογές αφορούν την ανταλλαγή των παλαιών ομολόγων με νέα ομόλογα, μέσης χρονικής διάρκειας 30 ετών.

Τι μέρος του ελληνικού χρέους περιλαμβάνεται στο PSI;

Στο διάγραμμα απεικονίζονται τα συνολικά ποσά που μπορούν να περιληφθούν στο πρόγραμμα, βάση του αρχικού σχεδιασμού. Δεδομένης της δήλωσης εκ μέρους της ΕΚΤ ότι δεν θα συμμετέχει, ουσιαστικά το πρόγραμμα αφορά τους κατόχους εκτός ΕΚΤ, με συνολικά κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα, της τάξεως των 60δις για την περίοδο 2011-2014 και 90δις για την περίοδο 2014-2020.  Προκειμένου να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει σαν ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής το 90%, δηλαδή ουσιαστικά προσδοκά την αποδοχή ανταλλαγής ομολόγων συνολικής αξίας 135δις [90%* (60+90) ] μέχρι και το 2020, ελπίζοντας μάλιστα ένα σημαντικό μέρος να επιλέξει να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομολόγων με «κούρεμα» της τάξεως του 21% (με αντάλλαγμα υψηλότερο κουπόνι).

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων είναι στα “χέρια” ελληνικών και ευρωπαικών τραπεζών (δείτε λεπτομερώς στην παρακάτω λίστα με τους μεγαλύτερους κατόχους ελληνικών ομολόγων) και είναι και ένας από τους λόγους για την έντονη πτώση των μετοχών τους το τελευταίο διάστημα.

Σύμφωνα όμως με πρόσφατες ανακοινώσεις οι περισσότεροι επενδυτές επιλέγουν την 1η επιλογή δηλώνοντας διατεθιμένοι να ανταλλάξουν τις υφιστάμενες εκδόσεις με νέες 30ετούς διαρκείας, αποφεύγοντας τις επιλογές που προβλέπουν “κούρεμα”. Οι περισσότερες ελληνικές τράπεζες έχουν εδώ και καιρό προχωρήσεις σε προβλέψεις στους ισολογισμούς τους, προεξοφλόντας το “κούρεμα” του αρχικού PSI, αλλά πλέον υπάρχει έντονη ανησυχία οτι θα χρειαστεί περαιτέρω “κούρεμα” και επομένως ανακεφαλαιοποιήση (recapitalisation) αρκετών τραπεζών.

Πιθανότητα για νέο PSI*

(* H Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων αποφάσισε να λάβει μέτρα για την στήριξη του ευρώ. Διαβάστε εδώ το άρθρο μου για το νέο PSI.)

Η εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής του ελληνικού χρέους δεν έχει ακόμα προχωρήσει, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένη με το δεύτερο πακέτο στήριξης από την τρόικα, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να ενεργοποιήσει το 2ο πακέτο στήριξης, αν η Ελλάδα δεν αποδείξει ότι προχωρά ικανοποιητικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές και την εφαρμογή του μνημονίου, που προέκυψε από το πρώτο πακέτο στήριξης των 110δις, τον Μάιο του 2010.

Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους υπάρχουν πλέον προτάσεις για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI, πιθανώς με ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας, χαμηλότερο κουπόνι καθώς και για πιο δραστικό «κούρεμα» της αξίας των ομολόγων(από 40 έως 60%) αλλά και επέκταση των ομολόγων που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα (έως και το 2035).

  Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αλλάζει δραστικά τα δεδομένα και προκαλεί πονοκεφάλους, κυρίως στις ευρωπαικές τράπεζες που κατέχουν σημαντικά ποσά σε ελληνικά ομόλογα καθώς ένα πιθανό “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα θα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Το πρόβλημα είναι οτι στην παρούσα κατάσταση θα είναι δύσκολο να γίνει ανακεφαλαιοποιήση “εκ των έσω” άρα αναγκαστικά αρκετές τράπεζες θα καταφύγουν σε κρατικά κεφάλαια.

Έχω αγοράσει ελληνικά  ομόλογα, είμαι υποχρεωμένος να ενταχθώ στο PSI;

Οι ιδιώτες επενδυτές που επέλεξαν να επενδύσουν μέρος των οικονομιών τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου το πιο πιθανό είναι να μην επηρεαστούν από οποιοδήποτε κούρεμα λάβει χώρα. Το PSI αφορά τις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και όχι τους μεμομωνομένους επενδυτές  των ελληνικών ομολόγων και ακόμα και για αυτούς στα χαρτιά είναι “εθελοντικό”. Το επόμενο διάστημα θα αποσαφηνιστεί το πλαίσιο και θα μπορούμε με σιγουριά να περιγράψουμε τις συνέπειες από το “κούρεμα” των ελληνικών ομολόγων.

Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το  PSI;

Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί περί τον Δεκέμβρη, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Είναι προφανές ότι η πιθανότητα μεγαλύτερου κουρέματος ενέχει τον κίνδυνο να προκύψει η ανάγκη σημαντική ανακεφαλαιοποιήσης του τραπεζικού συστήματος στο σύνολο της Ευρωζώνης, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά για να μην προκαλέσει κραδασμούς στην Ευρωζώνη. Κυρίως όμως πρέπει επιτέλους να καταφέρουν να συνεννοηθούν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί…Tα κέντρα λήψης αποφάσεων αν και αποφάσισαν τον Ιούλιο να στηρίξουν περαιτέρω την Ελλάδα, έδειξαν οτι δεν μπορούν να συντονιστούν για την εξεύρεση μιας οριστικής λύσης με αποτέλεσμα τους τελευταίους μήνες να κυκλοφορούν διαφορετικές φήμες για την τύχη της Ελλάδας. Πλέον φαίνεται να συνειδητοποιήσαν οτι το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας πρέπει να αντιμετωπιστεί πιο δραστικά και οτι δεν είναι κάτι που αφορά μια μόνο χώρα αλλά ολόκληρη την Ευρωζώνη.  Ακόμα και τώρα όμως υπάρχουν διαφωνίες για το ποιος είναι τελικά ο πιο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του δημοσιονομικού προβλήματος στην Ευρωζώνη.

Αν τελικά γίνει μεγάλο “κούρεμα”, θα βοηθήσει την ελληνική οικονομία;

Όσον αφορά την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ότι όποια μορφή και να πάρει το PSI, είναι πλεον εμφανής η αδυναμία εφαρμογής ουσιαστικών διαρθρωτικών αλλαγών που θα φέρουν αισιοδοξία και αλλαγή κλίματος στην οικονομία και κυρίως στην κοινωνία. Οι ίδιοι αναλυτές που απέκλειαν αναδιάρθρωση και μεγάλο κούρεμα πριν λίγους μήνες, τελικά τώρα παραδέχονται οτι ακόμα και με 40%-60% κούρεμα το δημόσιο χρέος της Ελλάδα δεν θα είναι βιώσιμο. Οι αυστηρές πολιτικές λιτότητας έχουν αρχίσει να αποδεικνύονται αναποτελεσματικές, προκαλώντας προβλήματα στον κοινωνικό ιστό της χώρας και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το μέλλον. Όσο και να θέλουν να μας βοηθήσουν οι Ευρωπαίοι εταίροι και το IMF πρέπει πρώτα να αποφασίσουμε οτι θέλουμε να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας…

Top 40 Holders of Greek Government bonds and Greek debt (July 2011)

 

 Top 40 holders of Greek Government debt

Top 40 holders of Greek Government Bonds

By looking at that table is quite clear why the sovereign crisis is a Pan-European issue. Most of the major European banks are holding Greek Bonds and that’s the major reason that Europeans are afraid for a possible contagion if they let Greece go down.

As explained in another blog post “Who owns the Greek Government debt and why restructuring is not so easy” things are quite complicated and it will need a lot of effort to escape from that mess.

Policy makers need to find a solution that will not just ensure the saving of the euro but also prevent future similar problems.

Someone might wonder if the stockholders of those publicly listed firms in the table, had any idea about their exposure on Greek debt? I really doubt about it!