Ποιό ήταν το “κέρδος” της Ελλάδας από την επαναγορά ομολόγων;

Featured

Μετά από σχετικά ερωτήματα αναγνωστών και δεδομένης της οριστικής απόφασης του Eurogroup για την παροχή μέρους της πολυπόθητης δόσης περιγράφουμε αναλυτικά το τί κέρδισε η Ελλάδα από το πρόγραμμα επαναγοράς (ή ανταλλαγής ομολόγων) του PSI+. Αν δεν τα πάτε καλά με τα νούμερα ίσως δεν απολαύσετε ιδιαίτερα την παρακάτω ανάλυση αλλά συγκρατήστε οτι τελικά καταφέρνουμε να μειώσουμε το δανεισμό μας ως χώρα περί τα 20δις ευρώ ή αλλιώς 10% επί του ΑΕΠ μας.

Greece crisis: debt buyback results

Η τελική συμφωνία της 13ης Δεκεμβρίου από το Eurogroup άλλαξε κάπως τα δεδομένα, καθώς τελικά δεν θα πάρουμε επιπλέον δάνειο για την κάλυψη του συνόλου της επαναγοράς, αλλά αντ’ αυτού θυσιάστηκε ένα σημαντικό έρος της πολυπόθητης δόσης: (περισσότερες λεπτομέρειες για την απόφαση για την δόση εδώ http://bit.ly/Eurogroup13Dec2012)

Η συνολική ονομαστική αξία των ομολόγων, που προέκυψαν μετά το τελευταίο κούρεμα(ή αλλιώς PSI +), ήταν €62,38δις. Αυτό το ποσό είναι μόλις ένα μέρος του συνολικού δημοσίου χρέους της χώρας.  Δείτε το διάγραμμα εδώ για το πως κατανέμεται το συνολικό χρέος της Ελλάδας σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις. (http://www.leimonis.com/2012/12/apofasi-eurogroup-gia-dosi-pros-tin-ellada/)

Η πρόσκληση του ΟΔΔΗΧ, για επαναγορά των ομολόγων του PSI+, αφορούσε σε ομόλογα ονομαστικής αξίας €61,44δις ( και όχι €62,38δις, μια διαφορά που δεν γράφτηκε/σχολιάστηκε πουθενά) και ουσιαστικά ο αρχικός στόχος ήταν να “κουρευτούν” τα 30δις από τα 61,44 δις.

Καταφέραμε να “αποδεχτούν” την επαναγορά ομολογιούχοι, που κατείχαν ομόλογα συνολικής ονομαστικής αξίας €31,86δις(κυρίως οι ελληνικές τράπεζες υπό την πιέση της επικείμενης ανακεφαλαιοποιήσης τους). Αυτοί δηλ. συμφώνησαν αντί λαμβάνουν έως το 2042 τα ετήσια κουπόνια τους και το κεφάλαιο στη λήξη της εκάστοτε έκδοσης (24,42 σε κουπόνια+ 31,86 = συνολικά 56,28δις), να πληρωθούν σήμερα (ουσιαστικά σε διάστημα 6μηνού) μόλις 11,29δις. Αποδέχτηκαν δηλαδή ένα νέο κούρεμα στην ονομαστική αξία των ομολόγων και ουσιαστικά με την επαναγορά οριστικοποιήθηκε και η συνολική ζημιά τους (ή τεράστιο κέρδος για αυτούς που αγόρασαν στα χαμηλά του Ιουνίου) από την επένδυση στα ελληνικά ομόλογα. Η διαφορά της επαναγοράς από το κούρεμα είναι οτι με την επαναγορά ο επενδυτής ουσιαστικά αποδέχεται την ζημιά και την οριστικοποιεί ενώ με το κούρεμα πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο να ανακάμψει η αγορά και να μπορέσεις μελλοντικά να κερδίσεις μέρος από τις απώλειες σου.

Ουσιαστικά για τα συγκεκριμένα ομόλογα οφείλαμε να πληρώνουμε ως χώρα περίπου 56δις σε κουπόνια και κεφάλαιο και τελικά πληρώνουμε (και τους εξοφλούμε) μόλις τα 11,29δις –> όφελος περί τα €50δις από μελλοντικές πληρωμές που δεν θα κάνουμε, αφού συνυπολογίσουμε ότι για να δώσουμε σήμερα πίσω τα 11,29δις, λαμβάνουμε επιπλέον δάνειο €5,4δις από το EFSF.

Οπότε σε όρους ονομαστικής αξίας το ελληνικό χρέος, όσον αφορά τα ομόλογα του PSI+, μειώνεται από 62,38 δις στα 30,52δις (62,38δις – 31,86δις). Λαμβάνοντας υπόψιν το πρόσθετο δάνειο από το EFSF  –> http://bit.ly/Eurogroup13Dec2012 στην καλύτερη περίπτωση θα πληρώσουμε έξτρα τόκους από €300εκατ- 1δις.

Τελικά η καθαρή ωφέλεια για το ελληνικό δημόσιο θα είναι τα 31,86δις μειον το κεφάλαιο (και οι σχετικοί τόκοι) που δανειζόμαστε για να “κουρέψουμε” – αποπληρώσουμε σήμερα τους δανειστές μας, δηλαδή περί τα 20δις ευρώ ή διαφορετικά ένα 10% επί το προβλεπόμενουΑΕΠ των 200δις.

Βεβαίως και είναι σημαντικά τα κέρδη αλλά αξίζει να αναλογιστεί κανείς οτι μέρος από τα χρήματα της δόσης πηγαίνει στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, οι οποίες ουσιαστικά ρισκάρουν να κρατικοποιηθούν, και ένα άλλο μέρος “χαραμίζεται” για την αποπληρωμή των κερδοσκόπων – hedge funds, που λειτουργούν παγκοσμίως υπό χαλαρό εποπτικό καθεστώς με την ανοχή του πολιτικού συστήματος.

Τι αποφάσισε το Eurogroup της 13ης Δεκεμβρίου; Γιατί άλλαξε η κατανομή των κεφαλαίων σε σχέση με το τι είχε αποφασιστεί την 27η Νοεμβρίου;

Η “επιτυχής” έκβαση της επαναγοράς ομολόγων και η οριστικοποίηση της απόφασης για την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα από τα κοινοβούλια των χωρών της Ευρωζώνης, είχε ως αποτέλεσμα την επικύρωση της απόφασης για παροχή δόσης €49,1δις. Η απόφαση της 27ης Νοεμβρίου αφορούσε 43,7δις αλλά τελικά η Ελλάδα εξασφάλισε €5,4δις επιπλέον, λόγω της επαναγοράς.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Eurogroup, τις επόμενες ημέρες θα εκταμιευθούν €34δις, ενώ €15δις θα εκταμιευτούν τον Ιανουάριο του 2013. Από αυτά τα κεφάλαια, θα διατεθούν συνολικά €24δις για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος,– τα 16δις εντός του Δεκεμβρίου και τα υπόλοιπα τον Ιανουάριο.

Για το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων θα διατεθούν €11,3δις, θυσιάζοντας μέρος της ρευστότητας που προορίζονταν για τις πληρωμές των υποχρεώσεων του κράτους, μια εξέλιξη όχι ιδιαίτερα θετική. Την 27η Νοεμβρίου, το Eurogroup είχε αποφασίσει τν διάθεση €43,7δις, από τα οποία €10,6δις προορίζονταν για τη κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών του κράτους. Με την χθεσινή απόφαση, μέρος των €10,6«φαγώθηκε» προκειμένου να καλυφθεί η επαναγορά ομολόγων. Αντί δηλαδή να εγκριθεί ξεχωριστό δάνειο για την επαναγορά ομολόγων, οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν να ανακατανείμουν τα κεφάλαια εις βάρος της εγχώριας οικονομίας – μια απώλεια €3,6δις, η οποία θα μπορούσε να δώσει σημαντικές ανάσες στην ελληνική οικονομία. 

Το ΔΝΤ, μέσω της κας Λαγκαρντ, δήλωσε ικανοποιημένο για την απόφαση και ανακοίνωσε ότι στο ΔΣ του Ιανουαρίου θα συζητηθεί η έγκριση της δόσης των €6.4δις, που εκκρεμεί στα πλαίσια του προγράμματος στήριξης που εγκρίθηκε τον Μάρτιο. Μην ξεχνάμε ότι το ΔΝΤ είχε βάλει ως όρο την επαναγορά ομολόγων για να προχωρήσει στην έγκριση της παραπάνω δόσης. Η επαναγορά ζημιώσε στο έπακρο της Ελληνικές τράπεζες, κατοχύρωσε σημαντικά κέρδη σε κερδοσκοπικά κεφάλαια

Η χθεσινή ανακοίνωση του Eurogroup, σχετικά με την έγκρισης της δόσης των €49.1δις κλείνει με την παρακάτω πρόταση: « We strongly encourage the Greek citizens to sustain their efforts and to implement the necessary reforms».

Με απλά λόγια, θα σας στηρίζουμε, προκειμένου να πάρουμε πίσω τα δανεικά, και κάθε νέο δάνειο θα συνοδεύεται από επαχθείς όρους και διαρκή εποπτεία. Σε 2-3 μήνες, να είστε έτοιμοι για νέα μέτρα, καθώς τα υφιστάμενα μέτρα δεν αρκούν…

Δεν είναι δυνατόν κάθε τόσο οι Ευρωπαίοι πολιτικοί να παραδέχονται οτι απέτυχε το πρόγραμμα στήριξης και να ζητάνε νέες θυσίες από τους Έλληνες πολίτες. Ήδη εντελώς απροκάλυπτα παραδέχονται οτι δεν φτάνουν τα μέτρα αυτά και στο μέλλον θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις.

Δυστυχώς προς το παρόν οι πολιτικοί μας έχουν φανεί κατώτεροι των περιστάσεων. Παραδίδουν την χώρα άνευ ουσιαστικών όρων στους πιστωτές μας και συνεχίζουν να επιλέγουν τις εύκολες λύσεις, επιβαρύνοντας μισθωτούς και συνταξιούχους.

 

Τί είναι η επαναγορά ομολόγων; Το αποτέλεσμα της επαναγοράς των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου. Ποιος κέρδισε και ποιος έχασε από το νέο «κούρεμα» στην τιμή των ομολόγων του PSI+.

Featured

ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ PSI+

Έχουν γραφτεί τόσα για την επαναγορά των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου (ΟΕΔ) που ίσως κάποιος απορήσει για την ενασχόληση μας με το συγκεκριμένο θέμα. Ο λόγος όμως είναι απλός, καθώς για μία ακόμη φορά οι περισσότεροι αναμεταδίδουν το ίδιο πράγμα, χωρίς καν να μπουν στον κόπο να εξηγήσουν με σαφήνεια τί είναι η επαναγορά ή ανταλλαγή ομολόγων και ποια τα πραγματικά οφέλη για την Ελλάδα και τους λοιπούς συμμετέχοντες.

Όπως θα καταλάβετε διαβάζοντας το παρόν άρθρο η κατάσταση δεν είναι όπως ακριβώς θέλουν να την παρουσιάσουν κάποιοι. Αντιθέτως, υπάρχουν ορισμένοι που με το νέο «κούρεμα» αποκομίζουν πολύ γρήγορα σημαντικά κέρδη και ουσιαστικά πρόκειται για τα κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια (hedge funds) με έδρα το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, τα οποία αγόρασαν τους συγκεκριμένους τίτλους του ελληνικού δημοσίου στα χαμηλά του Ιούνιου 2012.

 

Τί σημαίνει όμως επαναγορά ομολόγων;

Επαναγορά ομολόγων είναι η διαδικασία κατά την οποία ο εκδότης προσκαλεί τους πιστωτές του να επιστρέψουν τα αγορασμένα ομόλογα σε τιμή χαμηλότερη της ονομαστικής. Η τιμή που θα πληρώσει ο εκδότης συνήθως ορίζεται σε ένα εύρος τιμών και καθορίζεται βάσει δημοπρασίας. Ανάλογα με την προσφορά διαμορφώνεται το τελικό τίμημα και ο εκδότης εξοφλεί τους επενδυτές. Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα κάλεσμα για «κούρεμα» στην ονομαστική τιμή των ομολόγων ενός εκδότη, δεδομένης της πολύ πιθανής αδυναμίας του να εκπληρώσει στο έπακρο τις μελλοντικές του υποχρεώσεις (εναλλακτικές ονομασίες: ανταλλαγή ομολόγων, «κούρεμα» ομολόγων).

 

Ποιο το όφελος από την επαναγορά ομολόγων;

Φανταστείτε ότι τον Ιούνιο πήρατε ένα δάνειο €100χιλ. για 30 χρόνια με επιτόκιο 4% και ο δανειστής σας δέχεται να το εξοφλήσετε σήμερα χωρίς τους μελλοντικούς τόκους και με έκπτωση 60% στο κεφάλαιο. Το σύνολο των τόκων είναι σχεδόν €72χιλ, δηλ. θα έπρεπε να πληρώσετε συνολικά €172χιλ. για την ολική αποπληρωμή του Δανείου.

Ο δανειστής αποφάσισε να σας χαρίσει τους εναπομείναντες τόκους και να εξοφλήσετε την οφειλή σας πληρώνοντας μόλις το 40% του κεφαλαίου, δηλ. €40χιλ. Αλήθεια, ποιος δεν θα δεχόταν μια τέτοια πρόταση;

Στο παραπάνω παράδειγμα η Ελλάδα είναι ο δανειζόμενος, έχοντας εκδώσει ομόλογα αξίας €62,4δις, τα οποία προέκυψαν μετά το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων του PSI+ (με λήξεις από το 2023 έως το 2042). Ο δανειστής είναι όλοι οι κάτοχοι των εν λόγω ομολόγων – αναλυτικότερα παρακάτω. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τα συγκεκριμένα ομόλογα είχαν κουρευτεί με το πρόγραμμα ανταλλαγής (PSI+), στο 53,5% της ονομαστικής τους αξίας και ουσιαστικά η Ελλάδα υποχρέωσε τους επενδυτές να ανταλλάξουν τα ομόλογα τους με νέα ομόλογα συνολικής ονομαστικής αξίας €62,4δις, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του δείκτη Χρέος/ΑΕΠ στο 120%. Απ’ ό,τι φαίνεται παρόλα τα μέτρα λιτότητας και το «κούρεμα» του PSI+, η προσπάθεια διάσωσης απέτυχε και πλέον ο ασθενής χρειάζεται ακόμα ένα ηλεκτροσόκ.

Η ελληνική κυβέρνηση προσκάλεσε στις 3 Δεκεμβρίου (η επίσημη ανακοίνωση) τους δανειστές της σε ένα πρόγραμμα επαναγοράς των ομολόγων του PSI+, έπειτα από τις αποφάσεις του Eurogroup της 27ης Νοεμβρίου και τις «απειλές» του ΔΝΤ ότι θα σταματήσει να χρηματοδοτεί την Ελλάδα, με αρχική προθεσμία υποβολής προσφορών έως την 7η Δεκεμβρίου (τελικά έδωσε παράταση έως 11/12).

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι δανειστές του Ελληνικού δημοσίου, δηλ. οι κάτοχοι των «κουρεμένων» τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου,  πριν την πρόσκληση για επαναγορά ήταν οι παρακάτω:

ομόλογα ελληνικού δημοσιου PSI+

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο αρχικός στόχος ήταν να επαναγοραστούν ομόλογα ονομαστικής αξίας €30δις με μέση τιμή επαναγοράς στο 33,6% της ονομαστικής αξίας.

Για τα κουρεμένα ομόλογα του PSI+, συνολικής ονομαστικής αξίας €62,4δις, η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να πληρώνει κάθε χρόνο στους δανειστές-επενδυτές της τόκους (κουπόνια) και στην λήξη του κάθε τίτλου το αντίστοιχο κεφάλαιο. Στο παρακάτω διάγραμμα απεικονίζονται οι ετήσιες υποχρεώσεις σε τόκους και κεφάλαιο για τα συγκεκριμένα ομόλογα ανά έτος από το 2013 έως και το 2042.

Ετήσιες Υποχρεώσεις σε κουπόνια και κεφάλαιο για τα ομόλογα του PSI+

*Τα ομόλογα του PSI+ «πληρώνουν» κουπόνι ως εξής:

  • 2,00% μέχρι 24.02.2015
  • 3,00 % μέχρι 24.02.2020
  • 3,65% μέχρι 24.02.2021 και
  • 4,30% από το 2/2021 και έπειτα

Δηλαδή, αν και καταφέραμε με το PSI+ να «κουρέψουμε» τις υποχρεώσεις μας προς τους πιστωτές μας, παρόλαυτα για τα νέα ομόλογα ονομαστικής αξίας €62,38δις, οι συνολικές οφειλές σε κουπόνια και κεφάλαιο είναι σχεδόν €109δις. Η μετάθεση όμως των πληρωμών σε βάθος χρόνου είχε ως σκοπό να ανακουφίσει την ελληνική κυβέρνηση βραχυπρόθεσμα, προκειμένου να παρθούν τα απαραίτητα μέτρα για την επάνοδο της οικονομίας. Παρατηρήστε στο διάγραμμα ότι ουσιαστικά από το 2024 και έπειτα αυξάνονται σημαντικά οι ετήσιες υποχρεώσεις μας, καθώς λήγουν σταδιακά οι τίτλοι του PSI+ και τότε θα αρχίσουμε να αποπληρώνουμε και το κεφάλαιο πέρα από τους τόκους.

Η αδυναμία της Ελλάδας να προχωρήσει άμεσα σε διαρθρωτικές αλλαγές και η συνέχιση της παγκόσμιας ύφεσης, οδήγησαν την 27η Νοεμβρίου στην απόφαση του Εurogroup να εγκρίνει, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, την δόση των €43,7δις. Μέρος της απόφασης ήταν να προχωρήσουμε στην ανταλλαγή μέρους των ομολόγων του PSI+ (debt buyback) και να την ολοκληρώσουμε έως την 13η Δεκεμβρίου, ημερομηνία πληρωμής ενός σημαντικού τμήματος της δόσης των 43,7δις (διαβάστε περισσότερα για την απόφαση του Eurogroup για την δόση).

 

Πώς καθορίστηκαν οι τιμές επαναγοράς των ελληνικών ομολόγων; Τί αναμένει να κερδίσει η Ελληνική πλευρά;

Το Εurogroup της 27/11 αποφάσισε ότι η τιμή επαναγοράς των ομολόγων δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη της τιμής κλεισίματος της 23ης Νοεμβρίου. Παρόλαυτα, μετά από λίγες ημέρες ο ελληνικός Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), στην πρόσκληση προς τους κατόχους των ομολόγων του PSI+ , όρισε ένα εύρος τιμών αρκετά υψηλότερο (περίπου 17% – 20% υψηλότερα) από τις τιμές της 23ης Νοεμβρίου. Λογικά το έκανε για να είναι πιο δελεαστική η πρόταση προς τους δανειστές μας. Στόχος του προγράμματος επαναγοράς, βάσει του αρχικού σχεδιασμού για ανταλλαγή των ομολόγων του PSI+, ήταν να ανακουφιστεί η Ελλάδα από μελλοντικούς τόκους και πληρωμές σε κεφάλαιο κατά €52δις, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα:

Σε πρώτη ανάγνωση τα οφέλη είναι σημαντικά αλλά πρέπει να αναλογιστούμε ότι για να γίνει η επαναγορά, η Ελλάδα θα δανειστεί τα απαραίτητα κεφάλαια από το EFSF, το οποίο μεταφράζεται σε επιπλέον τόκους περί του €1δις. (Αξίζει να σημειωθεί ότι η εξοικονόμηση από τα πρόσφατα ιδιαίτερα σκληρά μέτρα του Μεσοπρόθεσμου από την περικοπή των κύριων και επικουρικών συντάξεων για τα επόμενα 4 έτη είναι περίπου €2-3 δις. ανά έτος (περισσότερα για τα μέτρα του μεσοπρόθεσμου εδώ). 

 

Ποια ήταν η αντίδραση της αγοράς στο κάλεσμα της επαναγοράς ομολόγων;

Αμέσως μετά την απόφαση του Eurogroup, τα ελληνικά ομόλογα κατέγραψαν σημαντική άνοδο στην δευτερογενή αγορά, καθώς αρκετοί πόνταραν στην αποφασιστικότητα των Ευρωπαίων να κρατήσουν την Ελλάδα εντός ευρώ, ενώ άλλοι “πίεσαν” την αγορά προς τα πάνω, προκειμένου να υποχρεώσουν την Ελλάδα να προσφέρει καλύτερες τιμές, πράγμα το οποίο και έγινε. Από την ανακοίνωση του Eurogroup έως την λήξη της κατάθεσης προσφορών για την αγορά, τα ομόλογα ελληνικού δημοσίου κατέγραψαν άνοδο 18-20%, φτάνοντας στο πάνω όριο του εύρους που όρισε ο ΟΔΔΗΧ.

Ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα από την επαναγορά των Ελληνικών ομολόγων;

Στις 12/12/2012 η ελληνική κυβέρνηση, μέσω του ΟΔΔΗΧ, ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της επαναγοράς χρέους. Υπήρξαν προσφορές για ανταλλαγή ομολόγων ονομαστικής αξίας €31,86δις και η μέση προσφερόμενη τιμή κατά τη δημοπρασία διαμορφώθηκε στο 33,8%, αισθητά υψηλότερα από τις προσδοκίες του Eurogroup. Προκειμένου για την ολοκλήρωση της επαναγοράς η Ελλάδα θα χρειαστεί να δανειστεί το ποσό των €11,29δις, έναντι του αρχικού στόχου των €10 δις.

Με τα συγκεκριμένα στοιχεία και δεδομένου ότι θα εκτελεστεί στο έπακρο η ανταλλαγή, το Ελληνικό Δημόσιο έχει όφελος από μελλοντικά κουπόνια και κεφάλαιο που δεν θα πληρώσει, της τάξεως των €45δις.

Η τελική πραγματική ελάφρυνση στο συνολικό ποσό του ελληνικού χρέους είναι περίπου €20δις (10% μονάδες στο προβλεπόμενο ΑΕΠ), λαμβάνοντας υπόψη και το δάνειο από το EFSF για την ολοκλήρωση της επαναγοράς. (διαβάστε λεπτομερώς πως προκύπτει η παραπάνω ελάφρυνση στο πρόσφατο άρθρο μου)

Για τους υπολογισμούς μας υποθέτουμε ότι το δάνειο από το EFSF για την αποπληρωμή των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου θα έχει διάρκεια 20 έτη και η αποπληρωμή του θα ξεκινήσει μετά από 10 έτη. 

Τουλάχιστον λοιπόν για τα συγκεκριμένα ομόλογα, η Ελλάδα καταφέρνει να ανακουφιστεί σημαντικά, κυρίως από το 2023 και έπειτα.

PSI+ Greek Bonds Holders-Annual obligations after the buyback program

Έως και το 2022, η ωφέλεια της Ελλάδας από την επαναγορά ανέρχεται περίπου στα  €10δις, όσα περίπου εξοικονομεί μέχρι το 2016 από τις περικοπές στις κύριες συντάξεις στα πλαίσια του μεσοπρόθεσμου.

Με την παράδοση του συνόλου των ομολόγων των ελληνικών τραπεζών, αλλάζει η κατανομή των κατόχων του ελληνικού χρέους. Σε οποιοδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση με τους πιστωτές μας, η ελληνική κυβέρνηση θα μιλάει με κερδοσκόπους και Ευρωπαίους γραφειοκράτες, οι οποίοι πιθανώς δύσκολα θα συμβιβάζονται και θα μας σύρουν δικαστικώς για δεκαετίες προκειμένου να πληρωθούν εις ολόκληρο. (διαβάστε περισσότερα παρακάτω)

 

Ποιοι συμμετείχαν τελικά στην επαναγορά  των ομολόγων του PSI+;

Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ποιοι από τους κατόχους των ΟΕΔ συμμετείχαν στο πρόγραμμα ανταλλαγής, αλλά υπάρχουν πληροφορίες ότι οι ελληνικές τράπεζες υποχρεώθηκαν να συμμετέχουν με το 100% του χαρτοφυλακίου τους, δηλ. περίπου €17δις., καταγράφοντας πραγματική ζημιά, όχι πλέον λογιστική, ίση με 74,3% της αρχικής ονομαστικής αξίας των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που συμμετείχαν στο PSI+. Οι διοικήσεις των τραπεζών  δεν είχαν και πολλά περιθώρια αντίδρασης στο κάλεσμα του ΟΔΔΗΧ για την επαναγορά των ΟΕΔ, ενόψει της αναγκαίας ανακεφαλαιοποίησής τους από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), ειδικά εφόσον η συμμετοχή των ξένων δεν ήταν η αναμενόμενη. Τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα ναι μεν οριστικοποιούν μια ιδιαίτερα μεγάλη ζημιά από την έκθεση τους στα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, αλλά από την άλλη εξασφάλισαν την βιωσιμότητα τους. Στη συγκεκριμένη συναλλαγή οι μεγάλοι χαμένοι, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, είναι οι μέτοχοι των τραπεζών, ιδιώτες και θεσμικοί (π.χ. ασφαλιστικά ταμεία), καθώς από το 2007 έχουν χάσει πάνω από 90% της επένδυσης τους στις εν λόγω μετοχές.

Τα ασφαλιστικά ταμεία ναι μεν εξαιρέθηκαν από το πρόγραμμα επαναγοράς αλλά πλήττονται εμμέσως λόγω της περαιτέρω απαξίωσης (τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα) των ελληνικών τραπεζών, μετοχές των οποίων κατέχουν.

Τελικά, πέρα από το Ελληνικό Δημόσιο, κέρδισε κάποιος άλλος από την νέα ανταλλαγή των ομολόγων; 

Ο ρόλος των Hedge Funds στην ελληνική κρίση χρέους.

Το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων δημιουργεί ένα σοβαρό ηθικό θέμα, καθώς το ελληνικό δημόσιο, αφού πέρασε το βάρος του εγχειρήματος στις ελληνικές τράπεζες, ουσιαστικά συμφωνεί να πληρώσει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα σημαντικά ποσά σε διαχειριστές κερδοσκοπικών επενδυτικών κεφαλαίων (hedge funds). Οι ίδιοι άνθρωποι που πριν λίγα χρόνια πόνταραν μέσω των CDS χωρίς να κατέχουν τίτλους ΟΕΔ στην κατάρρευση της χώρας, μετά συμμετείχαν στην επιτροπή για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, σήμερα πανηγυρίζουν για τα τεράστια κέρδη τους στα ελληνικά ομόλογα. Αγόρασαν στα χαμηλά του Ιουνίου και σήμερα σχεδόν μετά από έξι μήνες κατοχυρώνουν κέρδη 200%!!! 

Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν διαχειριστή ενός hedge fund που αγόρασε ΟΕΔ του 2028 τον Ιούνιο του 2012, όνομαστικής αξίας €1δις, στο 15% της ονομαστικής του αξίας, δηλαδή πληρωσε μόλις €150εκατ. Η υποχρέωση της Ελλάδας σε πληρωμές προς τον συγκεκριμένο «επενδυτή» είναι:

  • μέχρι το 2015 να πληρώνει κουπόνι 2% στην ονομαστική αξία του ομολόγου, δηλαδή €20εκατ/έτος.
  • από το 2016 έως το 2020 κουπόνι 3%, δηλ. €30εκατ./έτος 
  • για το 2021 κουπόνι 3,65%, δηλ. €36,5εκατ.
  • και από το 2022 έως και την λήξη, κουπόνι 4,3%, δηλαδή €43εκατ./έτος
  • το 2028, θα πληρώσει το κουπόνι των 43εκατ. συν την ονομαστική αξία του €1δις.

Συνολικά λοιπόν, η Ελλάδα σε κουπόνια οφείλει €550εκατ. έως το 2028 + την ονομαστική αξία του €1δις.

Στα πλαίσια της επαναγοράς, η Ελληνική Κυβέρνηση πρότεινε στον συγκεκριμένο επενδυτή να του πληρώσει σήμερα περί τα 415εκατ και να λήξει η υποχρέωσή της.

Και το ερώτημα είναι, γιατί μια χώρα που δεν έχει καθόλου ρευστότητα να δανειστεί σήμερα επιπλέον κεφάλαια και να πληρώσει 415εκατ στον κο Hedge Fund, ενώ εναλλακτικά θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια από το δάνειο του EFSF για την ανάπτυξη και επάνοδο της στις αγορές; 

Τα συγκεκριμένα κεφαλαία είναι καθαρά κερδοσκοπικά και εκμεταλλεύτηκαν την συγκυρία παραμονές των εκλογών στην Ελλάδα, αγοράζοντας ελληνικά ομόλογα σε τιμή ευκαιρίας. Θυμηθείτε τα αρνητικά άρθρα για την Ελλάδα και τις απειλές ότι καταστρεφόμαστε και πάμε στην δραχμή και πολλά άλλα. Η συνολική θέση των hedge funds στα ελληνικά ομόλογα του PSI+, εκτιμάται ότι είναι σχεδόν €16-24δις και οι εκτιμήσεις ότι τελικά συμμετέχουν στο πρόγραμμα επαναγοράς σε ποσοστό 30-40%.

Ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων, που θα χρειαστεί να δανειστούμε για την επαναγορά, θα διατεθούν για να κατοχυρώσουν πολύ σύντομα τεράστια κέρδη τα hedge funds. Υπάρχει δε μια άλλη ειδική κατηγορία hedge fund – τα λεγόμενα vulture funds – επενδυτικές εταιρίες «αρπακτικά» – τα οποία επενδύουν σε χώρες υπό κατάρρευση και μετά διεκδικούν, μέσω της δικαστικής οδού, να πληρωθούν εις ολόκληρο, δεσμεύοντας ότι περιουσιακό στοιχείο μπορούν. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Elliotτ Associates, η οποία βρίσκεται σε πολυετή διαμάχη με την κυβέρνηση της Αργεντινής και κατάφερε προ διμήνου μέσω δικαστηρίου να ακινητοποιήσει ένα πλοίο του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής στην Αφρικη, ως πληρωμή για τα ομόλογα που είχε αγοράσει πριν 10+ χρόνια και η Αργεντινή τα “κούρεψε”! (θα επανέλθουμε με εκτενή ανάλυση για το ρόλο των συγκεκριμένων εταιριών στην διαμόρφωση κρίσεων και την κατάρρευση κρατών). Διαβάστε χαρακτηριστικά το παρακάτω άρθρο των New York Times για το πώς ωφεληθήκαν τα hedge funds από το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων.

 

Το βάρος του προγράμματος ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων έπεσε στις πλάτες των ελληνικών τραπεζών καθώς υπήρξαν πιέσεις,κυρίως από το ΔΝΤ, για την επιτυχή έκβαση του εγχειρήματος και η Ελλάδα επέλεξε την εύκολη λύση. Ναι μεν, το ελληνικό δημόσιο κέρδισε από την συγκεκριμένη ιστορία αλλά μελλοντικά ενδεχομένως να μας κοστίσει ιδιαίτερα ακριβά, καθώς κάθε νέα συμφωνία στήριξης συνοδεύεται και από σκληρότερες προϋποθέσεις και όρους. Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει άμεσα και με πλήρη διαφάνεια για το ποιοι είναι οι κάτοχοι των ελληνικών ομολόγων και να προστατέψει τα συμφέροντα του ελληνικού λαού από τυχοδιώκτες. Τα αρπακτικά επενδυτικά κεφάλαια του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης κυριολεκτικά “τρίβουν” τα χέρια τους όσο βυθιζόμαστε περισσότερο στα χρέη.

Σε μια οικονομία που καταρρέει, υπό το βάρος σκληρών μέτρων λιτότητας, το πολιτικό σύστημα κάνει ασκήσεις επι χάρτου και ελπίζει να βγούν τα νούμερα και οι προβλέψεις. Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα θα αναγκαστούν να παραδεχτούν και πάλι οτι “έχουμε μείνει πίσω” και θα ζητάνε νέα μέτρα και θυσίες από τον ελληνικό λαό. Δείτε για παράδειγμα το φιάσκο με τον φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, όπου κάνανε προβλέψεις για επιπλέον έσοδα αλλά λογαριάσαν χωρίς τον ξενοδόχο. Το μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών δεν κάνει χρήση του καλοριφερ γιατί δεν έχει ρευστότητα να αγοράσει πετρέλαιο. Όσο περνάει ο καιρός η κατάσταση θα επιδεινώνεται γιατί πολύ απλά δεν είναι δυνατόν να εξαθλιώνεις την καταναλώση και να περιμένεις να ανακάμψει η οικονομία.

 

Η απόφαση του Eurogroup της 27 Νοεμβρίου για την παροχή της δόσης των €43,7δις προς την Ελλάδα. Τα ψιλά γράμματα της απόφασης και γιατί δεν είναι ώρα για πανυγηρισμούς.

Πέρασε ακριβώς ένας χρόνος από την απόφαση του EuroGroup για το 2ο πακέτο βοήθειας προς την Ελλάδα και την απόφαση για το δραστικό πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών  ομολόγων (PSI+). Ένα μεγάλο μέρος των κατόχων των ελληνικών ομολόγων συμμετείχαν «εθελοντικά» στο κούρεμα της αξίας των ομολόγων τους και έλαβαν ως αντάλλαγμα νέους τίτλους, καταγράφοντας απώλειες  53.5% από την ονομαστική τους αξία. Το σκεπτικό της απόφασης ήταν να γίνει βιώσιμο το ελληνικό χρέος αλλά όπως αποδείχθηκε, τα μέτρα που λήφθηκαν δεν ήταν αρκετά. Η επιδείνωση του παγκόσμιου οικονομικού κλίματος και η καθυστέρηση της Ελληνικής κυβέρνησης στην εφαρμογή διαρθωτικών αλλαγών οδήγησαν την Ελλάδα σε βαθύτερη ύφεση. Όχι μόνο δεν επετεύχθη η επιστροφή στις αγορές για άντληση κεφαλαίων αλλά πλέον οι πιέσεις των πιστωτών έγιναν ασφυκτικές.

Με ελάχιστη διαπραγματευτική δύναμη η ελληνική κυβέρνηση συνεργασίας προχώρησε στην περαιτέρω λήψη ιδιαίτερα αυστηρών μέτρων λιτότητας, ψηφίζοντας στις αρχές του περασμένου μήνα το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δημοσιονομικής στρατηγικής (ΜΠΔΣ) για την περίοδο 2013-2016. Στη πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup στις 27/11, μετά από αρκετές διαπραγματεύσεις οι πιστωτές μας (ΕΚΤ-Ευρωπαίοι εταίροι και ΔΝΤ) συμφώνησαν στην παροχή της πολυπόθητης δόσης των €43,7δις σε 4 φάσεις, θέτοντας όμως αρκετές επιπλέον προϋποθέσεις, με απώτερο σκοπό να γίνει βιώσιμο το ελληνικό χρέος. Είναι προφανές από την δισέλιδη ανακοίνωση του Eurogroup (δικό μας highlight) ότι κάθε επιπλέον στήριξη θα συνοδεύεται από αυστηρή εποπτεία και καθημερινή παρακαλούθηση της πορείας των μέτρων του ΜΠΔΣ και κάθε άλλου αναγκαίου μέτρου.

Η δόση των €43,7δις θα εκταμιευθεί ως εξής:

  • €10,6δις για κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών του κράτους
  • €23,8δις, υπό μορφή ομολόγων του EFSF για την επικείμενη ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών
  • τα υπόλόιπα €9,3δις σε 3 δόσεις μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2013, εφόσον έχουμε υλοποιήσει τις δεσμεύσεις μας βάσει του ΜΠΔΣ και ξεκινήσει το νέο φορολογικό εντός του Γενάρη του 2013.

Εξασφαλίσαμε δυο επιπλέον χρόνια για να επιτὐχουμε πρωτογενές πλέονασμα 4,5% του ΑΕΠ (το 2016 από το 2014 που ήταν αρχικά) ενώ θα μειώθει κατά 1% το επιτόκιο για τα δάνεια που έλαβε η Ελλάδα στο πλαίσιο των διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος Greek Loan Facility, εφόσον η ελληνική οικονομία εμφανίσει πρωτογενές πλεόνασμα. Επιπλέον, μεταφέρθηκαν 10 χρόνια αργότερα οι πληρωμές των τόκων του δάνειο του EFSF. Τελος αποφασίστηκε η επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των διμερών δανείων και του δανείου από το EFSF για 15 επιπλέον έτη, καθώς και η μερική επαναδιανομή των κερδών από το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων (SMP) στον ειδικό λογαριασμό για την στήριξη της Ελλάδας.

Μια από τις βασικές προυποθέσεις που έθεσε το Eurogroup είναι ότι «ζητήθηκε» από την Ελλάδα έως τις 13 Δεκεμβρίου να έχει ολοκληρώσει ένα πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων  προκειμένου να φτάσει ο δείκτης χρέος προς ΑΕΠ (debt/GDP) στο 124% το 2020 και στο 110% το 2022. Η επαναγορά ομολόγων προβλέπεται να γίνει με ανώτατη τιμή όχι μεγαλύτερη από την αξία που είχαν στο κλείσιμο της δευτερογενούς αγοράς στις 23 Νοεμβρίου.

Οι εταίροι μας συμφώνησαν οτι προκειμένου να διασφαλιστεί η αποπληρωμή των κεφαλαίων που δανείζουν στην Ελλάδα, θα μεταφέρονται σε ειδικό λογαριασμό:

  • Τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις
  • Τα πρωτογενή πλεονάσματα που προβλέπουν να επιτύχουμε βάσει των νέων μέτρων
  • Το 30% του επιπλέον πρωτογενούς πλεονάσματος που θα επιτυγχάνουμε.

Με απλά λόγια, ας θεωρήσουμε οτι ο στόχος για πρωτογενές πλέονασμα είναι 4,5% του ΑΕΠ και το ΑΕΠ έχει διαμορφωθεί στα €270δις και τελικά καταφέρνουμε να επιτύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα 6% ως προς το ΑΕΠ, δηλ. €16,2δις. Στον ειδικό λογαριασμό αποπληρωμής χρέους θα μεταφέρουμε το 4,5% (€12,15δις) και από τα υπόλοιπα €4,05δις το 30%, δηλ. €1,21δις, συνολικά €13,36δις. Θα μείνουν λοιπόν στα ταμεία μας μόνο €2,83δις.

Τα σημαντικά έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις, που θα επιτυγχάνει το ΤΑΙΠΕΔ, θα πηγαίνουν επίσης εξ’ολοκλήρου στον ειδικό λογαριασμό αποπληρωμής του χρέους. Φυσικά κάθε έσοδο από την εκμετάλλευση του δημοσίου πλούτου θα πηγαίνει απευθείας στον επενδυτή, που κατά πάσα πιθανότητα θα το έχει αποκτήσει σε τιμή ευκαιρίας…

Για να συνειδητοποιήσει κάποιος τα μεγέθη ας αναλογιστεί οτι σε ετήσια βάση χρειαζόμαστε ως χώρα περίπου €25δις μόνο για πληρωμή συντάξεων. Με το ΜΠΔΣ, για το διάστημα 2013-2016 θα γίνουν περικοπές προκειμένου να «εξοικομηθούν» περι τα €2,7δις ανά έτος από τις κύριες και επικουρικές συντάξεις.

Με την ανεργία να αυξάνεται ραγδαία και την ύφεση να βαθαίνει όλο και περισσότερο υπάρχουν αρκετοί αναλυτές που πιστεύουν ότι  οι προβλέψεις είναι αρκετά αισιόδοξες και οι πιθανότητες επιτυχίας του όλου εγχειρήματος λιγοστές. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις πηγές χρηματοδότησης και τις αντίστοιχες ανάγκες βάσει των πρόσφατων αποφάσεων. (δηλαδή τι εξοικονομούμε από τις αποφάσεις του Eurogroup και ποιές είναι οι ανάγκες μας)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η απόφαση του πρόσφατου Eurogroup πράγματι δίνει μια προσωρινή ανάσα στη Ελλάδα και ουσιαστικά αποτελεί μια πίστωση χρόνου αλλά ακόμα και με τα νέα μέτρα φαίνεται οτι υπάρχει χρηματοδοτικό κενό 3 δις ευρώ. Η επιτυχία του προγράμματος επαναγοράς είναι αβέβαιη και σίγουρα δεν προσφέρει ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμα οφέλη. Αντιθέτως, φαίνεται να προκαλεί περαιτέρω προβλήματα στον τραπεζικό κλάδο – με την ανακοίνωση της απόφασης έχασε 17% της χρηματιστηριακής του αξίας  – καθώς και θέμα ηθικής καθώς αν εξαιρεθούν οι δημόσιοι φορείς (EFSF, EKT, IMF, Bank of Greece)-που κατέχουν το 71% του ελληνικού χρέους- το βάρος αναμένεται να πέσει στις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία και στα hedge funds και πιθανώς στους «πληγωμένους», από το προηγούμενο «κούρεμα» ιδιώτες μικροεπενδυτές.

Κάτοχοι Ελληνικού Χρέους - Νοέμβριος 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Περισσότερα για το πρόγραμμα επαναγοράς θα μπορείτε να διαβάσετε  σε επικείμενη ανάλυση.)

Είναι σχεδόν δεδομένο οτι θα χρειαστούμε επιπλέον χρηματοδότηση –και κατ’επέκταση μέτρα λιτότητας – και ότι οι στόχοι του μεσοπρόθεσμου δύσκολα θα επιτευχθούν. Τα διαρθρωτικά μέτρα και τα μέτρα ανάπτυξης καθυστερούν, ενώ από την άλλη τα μέτρα λιτότητας είναι καταστροφικά για την ελληνική οικονομία. Οι προβλέψεις για τα έσοδα γρήγορα θα αναθεωρηθούν προς τα κάτω καθώς η ελληνική κοινωνία είναι αδύνατον να αντέξει τόσο σκληρά και σε κάποιες περιπτώσεις άδικα μέτρα. Ακόμα όμως και αν επιτευχθεί ανάπτυξη και η οικονομία μας επανέλθει, δεν προβλέπεται να αποδεσμευτούμε από τους πιστωτές μας για πολλά έτη ακόμα, καθώς η συγκεκριμένη πολιτική διαμορφώνεται αποκλειστικά με γνώμονα το συμφέρον των πιστωτών μας .

 

Το νέο PSI, όπως αποφασίστηκε στις 26/10 – Κούρεμα 50% στα ελληνικά ομόλογα

 Εθελοντικό “Κούρεμα” 50% στα ελληνικά ομόλογα

Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους αλλα και την γενικότερη ομαλοποίηση και σύγκλιση των ευρωπαϊκών οικονομιών, στην Σύνοδο Κορυφής της 26.10.2011, αποφασίστηκε απο τους Ευρωπαίους ηγέτες η λήψη μιας σειράς νέων μετρων.

Ανάμεσα σε αυτά είναι και η απόφαση για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI, προτείνοντας δραστικό, πλην όμως εθελοντικό, «κούρεμα» στο 50% της ονομαστικής αξίας των ελληνικών κρατικών ομολόγων, με παράλληλη επέκταση της εποπτείας για την εφαρμογή των διαρθρωτικών αλλαγών και οποιοδήποτε άλλων μέτρων προς επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων της Ελλάδας. Τα ελληνικά ομόλογα που περιλαμβάνονται στο νέο PSI, αφορούν όλες τις εκδόσεις και δεν σταματούν πλεον σε αυτα που έληγαν εως το 2020. (Διαβάστε εδώ σχετικά με το αρχικό PSI και γιατί δεν προχώρησε)

Το “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, για αυτό και οι εταιροι συμφώνησαν στην ενισχυση του EFSF (Ευρωπαΐκο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας). Τα κεφάλαια του EFSF θα προσεγγίσουν πλέον το 1 τρις ευρώ, σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης και στήριξης των αδύναμων δημοσιονομικά χωρών.  Οι χώρες της ευρωζώνης θα συμβάλλουν στο νέο PSI με συνολικά κεφάλαια 30δις ευρώ, με περαιτέρω δυνατότητα χρηματοδότησης έως το 2014 για επιπλέον 100δις.

Τελικά ποια ομόλογα θα “κουρευτούν”;

Αναφορικά με την Ελλάδα το προτεινόμενο κούρεμα αφορά πλεον ομόλογα αξίας περί των 200δις ευρώ, εξαιρουμένων και πάλι των ομολόγων που κατέχει η ΕΚΤ, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι θα συμμετέχουν όλοι οι φορείς του ιδιωτικού τομέα, με τις πρώτες εκτιμήσεις να μιλάνε για εθελοντική συμμετοχή της τάξεως του 50-70%. Η 15-σελιδη ανακοίνωση των Ευρωπαίων ηγετών (στα αγγλικά και στα ελληνικά) ήταν σχετικά γενική και δεν μπαίνει σε λεπτομέρειες για αρκετά θέματα, που ενδεχομένως να αποτελέσουν ‘αγκάθια’ στην υλοποίηση των νέων αποφάσεων. Χαρακτηριστικό είναι ότι ούτε για την Ελλάδα αλλα ούτε για την υπόλοιπη ευρωζώνη δεν υπάρχει σαφής αναφορά για τα μέτρα ανάπτυξης που πρέπει να ληφθούν για την έξοδο απο την κρίση, παρα μόνο γενικές αναφορές. (Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να διαβάσετε την παράγραφο 10 της ανακοίνωσης..)

Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το  νέο PSI;

Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί στις αρχές του 2012, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Οι ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν αποφασισμένοι να δώσουν λύση αλλα υπάρχει αρκετός δρόμος μέχρι την ουσιαστική υλοποίηση των αποφάσεων της 26ης Οκτωβρίου και σίγουρα δεν είναι ώρα για πανηγυρισμούς.

Το νέο PSI εξασφαλίζει σημαντική ρευστότητα στην Ελλάδα αλλα υπάρχουν αρκετές λεπτομέρειες που πρέπει να αποσαφηνιστούν καθώς και αμφιβολίες αναφορικά με τα μέτρα ανάπτυξης, την αποτελεσματικότητα των φοροεισπρακτικων μηχανισμών, τις περικοπές των δαπανών, και την επιτυχία των ιδιωτικοποιήσεων. Πρόκειται για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που εώς σήμερα δεν κατάφερε να επιτύχει καμία ελληνική κυβέρνηση και πλέον υποχρεούται να εφαρμόσει η παρούσα κυβέρνηση υπό την αυστηρή και καθημερινή εποπτεία των Ευρωπαίων εταίρων.