Τι αποφάσισε το Eurogroup της 13ης Δεκεμβρίου; Γιατί άλλαξε η κατανομή των κεφαλαίων σε σχέση με το τι είχε αποφασιστεί την 27η Νοεμβρίου;

Η “επιτυχής” έκβαση της επαναγοράς ομολόγων και η οριστικοποίηση της απόφασης για την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα από τα κοινοβούλια των χωρών της Ευρωζώνης, είχε ως αποτέλεσμα την επικύρωση της απόφασης για παροχή δόσης €49,1δις. Η απόφαση της 27ης Νοεμβρίου αφορούσε 43,7δις αλλά τελικά η Ελλάδα εξασφάλισε €5,4δις επιπλέον, λόγω της επαναγοράς.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Eurogroup, τις επόμενες ημέρες θα εκταμιευθούν €34δις, ενώ €15δις θα εκταμιευτούν τον Ιανουάριο του 2013. Από αυτά τα κεφάλαια, θα διατεθούν συνολικά €24δις για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος,– τα 16δις εντός του Δεκεμβρίου και τα υπόλοιπα τον Ιανουάριο.

Για το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων θα διατεθούν €11,3δις, θυσιάζοντας μέρος της ρευστότητας που προορίζονταν για τις πληρωμές των υποχρεώσεων του κράτους, μια εξέλιξη όχι ιδιαίτερα θετική. Την 27η Νοεμβρίου, το Eurogroup είχε αποφασίσει τν διάθεση €43,7δις, από τα οποία €10,6δις προορίζονταν για τη κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών του κράτους. Με την χθεσινή απόφαση, μέρος των €10,6«φαγώθηκε» προκειμένου να καλυφθεί η επαναγορά ομολόγων. Αντί δηλαδή να εγκριθεί ξεχωριστό δάνειο για την επαναγορά ομολόγων, οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν να ανακατανείμουν τα κεφάλαια εις βάρος της εγχώριας οικονομίας – μια απώλεια €3,6δις, η οποία θα μπορούσε να δώσει σημαντικές ανάσες στην ελληνική οικονομία. 

Το ΔΝΤ, μέσω της κας Λαγκαρντ, δήλωσε ικανοποιημένο για την απόφαση και ανακοίνωσε ότι στο ΔΣ του Ιανουαρίου θα συζητηθεί η έγκριση της δόσης των €6.4δις, που εκκρεμεί στα πλαίσια του προγράμματος στήριξης που εγκρίθηκε τον Μάρτιο. Μην ξεχνάμε ότι το ΔΝΤ είχε βάλει ως όρο την επαναγορά ομολόγων για να προχωρήσει στην έγκριση της παραπάνω δόσης. Η επαναγορά ζημιώσε στο έπακρο της Ελληνικές τράπεζες, κατοχύρωσε σημαντικά κέρδη σε κερδοσκοπικά κεφάλαια

Η χθεσινή ανακοίνωση του Eurogroup, σχετικά με την έγκρισης της δόσης των €49.1δις κλείνει με την παρακάτω πρόταση: « We strongly encourage the Greek citizens to sustain their efforts and to implement the necessary reforms».

Με απλά λόγια, θα σας στηρίζουμε, προκειμένου να πάρουμε πίσω τα δανεικά, και κάθε νέο δάνειο θα συνοδεύεται από επαχθείς όρους και διαρκή εποπτεία. Σε 2-3 μήνες, να είστε έτοιμοι για νέα μέτρα, καθώς τα υφιστάμενα μέτρα δεν αρκούν…

Δεν είναι δυνατόν κάθε τόσο οι Ευρωπαίοι πολιτικοί να παραδέχονται οτι απέτυχε το πρόγραμμα στήριξης και να ζητάνε νέες θυσίες από τους Έλληνες πολίτες. Ήδη εντελώς απροκάλυπτα παραδέχονται οτι δεν φτάνουν τα μέτρα αυτά και στο μέλλον θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις.

Δυστυχώς προς το παρόν οι πολιτικοί μας έχουν φανεί κατώτεροι των περιστάσεων. Παραδίδουν την χώρα άνευ ουσιαστικών όρων στους πιστωτές μας και συνεχίζουν να επιλέγουν τις εύκολες λύσεις, επιβαρύνοντας μισθωτούς και συνταξιούχους.

 

Τι είναι το PSI και τι σημαίνει για τους κατόχους ελληνικών ομολόγων

Μετά την σύνοδο των χωρών της Ευρωζώνης στις 21 Ιουλίου, στα πλαίσια της προσπάθειας εύρεσης λύσης για το  δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας αλλά και της Ευρωζώνης γενικότερα, πέρα από το νέο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, αποφασίστηκε να προταθεί στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων ένα πρόγραμμα ανταλλαγής τους χρέους τους με νέα ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και με την προαιρετική αποδοχή “κουρέματος” 21% στην ονομαστική αξία των ομολόγων.

Περί τα τέλη Αυγούστου η ελληνική κυβέρνηση δημοσιοποίησε περισσότερες λεπτομέρειες για την όλη διαδικασία, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς την προαιρετική αναδιάρθρωση του χρέους, η δυνατότητα εκπλήρωσης των μελλοντικών υποχρεώσεων του κράτους ενδέχεται να καταστεί ιδιαίτερα προβληματική. Παρόλο λοιπόν που ξεκαθάρισε το τοπίο αναφορικά με τα ομόλογα που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα ανταλλαγής (βλέπε διάγραμμα) καθώς και τις προτεινόμενες επιλογές των κατόχων ελληνικών ομολόγων, το PSI (Private Sector Involvement) δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί, κυρίως λόγω της επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας.

Πλέον έχουν ενταθεί οι συζητήσεις για μια νέα εκδοχή του PSI, σαφώς πιο επώδυνη για τους κατόχους των ελληνικών ομολόγων, η οποία όμως μπορεί να είναι και πιο ρεαλιστική από το αρχικό σχέδιο.

Οι 4 επιλογές του (αρχικού) PSI

Στο αρχικό σχεδιασμό του PSI, υπάρχουν τέσσερις επιλογές, με τις 2 πρώτες να αφορούν ανταλλαγή στο 100% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων ενώ οι υπόλοιπες αλλαγές προβλέπουν «κούρεμα» 21%. Πέρα από την 4η επιλογή που δίνει την δυνατότητα ανταλλαγής με την απόκτηση ενός 15ετούς ομόλογου με σταθερό κουπόνι 6,20%, οι υπόλοιπες επιλογές αφορούν την ανταλλαγή των παλαιών ομολόγων με νέα ομόλογα, μέσης χρονικής διάρκειας 30 ετών.

Τι μέρος του ελληνικού χρέους περιλαμβάνεται στο PSI;

Στο διάγραμμα απεικονίζονται τα συνολικά ποσά που μπορούν να περιληφθούν στο πρόγραμμα, βάση του αρχικού σχεδιασμού. Δεδομένης της δήλωσης εκ μέρους της ΕΚΤ ότι δεν θα συμμετέχει, ουσιαστικά το πρόγραμμα αφορά τους κατόχους εκτός ΕΚΤ, με συνολικά κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα, της τάξεως των 60δις για την περίοδο 2011-2014 και 90δις για την περίοδο 2014-2020.  Προκειμένου να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει σαν ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής το 90%, δηλαδή ουσιαστικά προσδοκά την αποδοχή ανταλλαγής ομολόγων συνολικής αξίας 135δις [90%* (60+90) ] μέχρι και το 2020, ελπίζοντας μάλιστα ένα σημαντικό μέρος να επιλέξει να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομολόγων με «κούρεμα» της τάξεως του 21% (με αντάλλαγμα υψηλότερο κουπόνι).

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων είναι στα “χέρια” ελληνικών και ευρωπαικών τραπεζών (δείτε λεπτομερώς στην παρακάτω λίστα με τους μεγαλύτερους κατόχους ελληνικών ομολόγων) και είναι και ένας από τους λόγους για την έντονη πτώση των μετοχών τους το τελευταίο διάστημα.

Σύμφωνα όμως με πρόσφατες ανακοινώσεις οι περισσότεροι επενδυτές επιλέγουν την 1η επιλογή δηλώνοντας διατεθιμένοι να ανταλλάξουν τις υφιστάμενες εκδόσεις με νέες 30ετούς διαρκείας, αποφεύγοντας τις επιλογές που προβλέπουν “κούρεμα”. Οι περισσότερες ελληνικές τράπεζες έχουν εδώ και καιρό προχωρήσεις σε προβλέψεις στους ισολογισμούς τους, προεξοφλόντας το “κούρεμα” του αρχικού PSI, αλλά πλέον υπάρχει έντονη ανησυχία οτι θα χρειαστεί περαιτέρω “κούρεμα” και επομένως ανακεφαλαιοποιήση (recapitalisation) αρκετών τραπεζών.

Πιθανότητα για νέο PSI*

(* H Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων αποφάσισε να λάβει μέτρα για την στήριξη του ευρώ. Διαβάστε εδώ το άρθρο μου για το νέο PSI.)

Η εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής του ελληνικού χρέους δεν έχει ακόμα προχωρήσει, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένη με το δεύτερο πακέτο στήριξης από την τρόικα, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να ενεργοποιήσει το 2ο πακέτο στήριξης, αν η Ελλάδα δεν αποδείξει ότι προχωρά ικανοποιητικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές και την εφαρμογή του μνημονίου, που προέκυψε από το πρώτο πακέτο στήριξης των 110δις, τον Μάιο του 2010.

Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους υπάρχουν πλέον προτάσεις για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI, πιθανώς με ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας, χαμηλότερο κουπόνι καθώς και για πιο δραστικό «κούρεμα» της αξίας των ομολόγων(από 40 έως 60%) αλλά και επέκταση των ομολόγων που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα (έως και το 2035).

  Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αλλάζει δραστικά τα δεδομένα και προκαλεί πονοκεφάλους, κυρίως στις ευρωπαικές τράπεζες που κατέχουν σημαντικά ποσά σε ελληνικά ομόλογα καθώς ένα πιθανό “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα θα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Το πρόβλημα είναι οτι στην παρούσα κατάσταση θα είναι δύσκολο να γίνει ανακεφαλαιοποιήση “εκ των έσω” άρα αναγκαστικά αρκετές τράπεζες θα καταφύγουν σε κρατικά κεφάλαια.

Έχω αγοράσει ελληνικά  ομόλογα, είμαι υποχρεωμένος να ενταχθώ στο PSI;

Οι ιδιώτες επενδυτές που επέλεξαν να επενδύσουν μέρος των οικονομιών τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου το πιο πιθανό είναι να μην επηρεαστούν από οποιοδήποτε κούρεμα λάβει χώρα. Το PSI αφορά τις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και όχι τους μεμομωνομένους επενδυτές  των ελληνικών ομολόγων και ακόμα και για αυτούς στα χαρτιά είναι “εθελοντικό”. Το επόμενο διάστημα θα αποσαφηνιστεί το πλαίσιο και θα μπορούμε με σιγουριά να περιγράψουμε τις συνέπειες από το “κούρεμα” των ελληνικών ομολόγων.

Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το  PSI;

Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί περί τον Δεκέμβρη, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Είναι προφανές ότι η πιθανότητα μεγαλύτερου κουρέματος ενέχει τον κίνδυνο να προκύψει η ανάγκη σημαντική ανακεφαλαιοποιήσης του τραπεζικού συστήματος στο σύνολο της Ευρωζώνης, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά για να μην προκαλέσει κραδασμούς στην Ευρωζώνη. Κυρίως όμως πρέπει επιτέλους να καταφέρουν να συνεννοηθούν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί…Tα κέντρα λήψης αποφάσεων αν και αποφάσισαν τον Ιούλιο να στηρίξουν περαιτέρω την Ελλάδα, έδειξαν οτι δεν μπορούν να συντονιστούν για την εξεύρεση μιας οριστικής λύσης με αποτέλεσμα τους τελευταίους μήνες να κυκλοφορούν διαφορετικές φήμες για την τύχη της Ελλάδας. Πλέον φαίνεται να συνειδητοποιήσαν οτι το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας πρέπει να αντιμετωπιστεί πιο δραστικά και οτι δεν είναι κάτι που αφορά μια μόνο χώρα αλλά ολόκληρη την Ευρωζώνη.  Ακόμα και τώρα όμως υπάρχουν διαφωνίες για το ποιος είναι τελικά ο πιο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του δημοσιονομικού προβλήματος στην Ευρωζώνη.

Αν τελικά γίνει μεγάλο “κούρεμα”, θα βοηθήσει την ελληνική οικονομία;

Όσον αφορά την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ότι όποια μορφή και να πάρει το PSI, είναι πλεον εμφανής η αδυναμία εφαρμογής ουσιαστικών διαρθρωτικών αλλαγών που θα φέρουν αισιοδοξία και αλλαγή κλίματος στην οικονομία και κυρίως στην κοινωνία. Οι ίδιοι αναλυτές που απέκλειαν αναδιάρθρωση και μεγάλο κούρεμα πριν λίγους μήνες, τελικά τώρα παραδέχονται οτι ακόμα και με 40%-60% κούρεμα το δημόσιο χρέος της Ελλάδα δεν θα είναι βιώσιμο. Οι αυστηρές πολιτικές λιτότητας έχουν αρχίσει να αποδεικνύονται αναποτελεσματικές, προκαλώντας προβλήματα στον κοινωνικό ιστό της χώρας και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το μέλλον. Όσο και να θέλουν να μας βοηθήσουν οι Ευρωπαίοι εταίροι και το IMF πρέπει πρώτα να αποφασίσουμε οτι θέλουμε να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας…

Αναδιάρθρωση 101: ιστορικά υψηλές τιμές στα ελληνικά CDS

Πολλά ακούγονται το τελευταίο διάστημα για την πιθανότητα αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους και δεν είναι λίγοι αυτοί που κινδυνολογούν και ποντάρουν σε επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης στην Ευρωζώνη.  Σχεδόν ένα χρόνο μετά από την ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης-επιτήρησης από ΔΝΤ/ΕΕ, έχουν πυκνώσει οι ανησυχίες ότι το χρέος των 326δισ ευρώ δύσκολα θα τιθασευτεί, παρά τα γενναία μέτρα λιτότητας.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες τιμές των ελληνικών ομολόγων καθώς και των CDS (προϊόντα ασφάλισης έναντι πιθανής χρεωκοπίας ενός ομολογιακού εκδότη) η αγορά “πιέζει” για κάποιου είδους επέμβαση – αναδιάρθρωση  (η πιθανότητα χρεωκοπίας έχει πλέον φτάσει κοντά στο 70%). Οι έλληνες πολιτικοί προσπαθούν να πείσουν οτι δεν τρέχει τίποτα αλλά οι αγορές φαίνεται να διαφωνούν εκτοξεύοντας τις τιμές των ασφαλίστρων σε ιστορικά υψηλά.

Ασφάλιστρα κινδύνου έναντι πιθανής αδυναμίας του εκδότη (5-year CDS)

 

Υπάρχουν πολλοί τρόποι που ένας εκδότης μπορεί να κάνει αναδιάρθρωση χρέους και κάποιοι είναι λιγότερο επώδυνοι από άλλους. Το χειρότερο σενάριο είναι να αγνοήσει τους πιστωτές του και  αιφνιδίως να δηλώσει οριστική αδυναμία πληρωμής των υποχρεώσεων του (κουπόνια και κεφάλαιο) – και ουσιαστικά να βρεθεί στην “γωνία”.  Εναλλακτικά, μπορεί να συμφωνήσει με τους πιστωτές του το “κούρεμα” της τιμής των ομολόγων (haircut) ή ακόμα και των μελλοντικών κουπονιών και η τακτοποίηση να γίνει πιο ήπια, ιδανικά κατόπιν συνεννόησης.  Τέλος, το καλύτερο δυνατό σενάριο είναι ο εκδότης να υποσχεθεί να ικανοποιήσει τους πιστωτές του, πληρώνοντας όμως με καθυστέρηση τις υποχρεώσεις του, ουσιαστικά παρατείνοντας την διάρκεια ζωής των ομολόγων.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις το ποιο σημαντικό συστατικό είναι αν και τα πόσο η όποια μορφή αναδιάρθρωσης γίνει σε συνεννόηση με τους πιστωτές και φυσικά η επιλογή της κατάλληλης χρονικής στιγμής που θα επιλέξεις να κάνεις αναδιάρθρωση.  Αυτή τη στιγμή οι αγορές πιέζουν αφόρητα για κάποιου είδους λύση αν και η κατάσταση δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται.  Το ποιο πιθανό είναι οτι κάποια στιγμή θα γίνει μια “τακτοποίηση” του θέματος, που ιδανικά θα προβλέπει την επέκταση της διάρκειας των ομολόγων και θα αποτρέπει έντονους κραδασμούς στην Ευρωζώνη. Το πρόβλημα χρέους της Ελληνικής Κυβέρνησης δεν ήταν ποτέ μόνο ελληνικό καθώς το 70% από τα 326δισ είναι στα χέρια ξένων επενδυτών.

Οι συνέπειες από μια άτακτη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θα είναι επώδυνες για πολλούς και επομένως κάθε λύση πρέπει να είναι σωστά μελετημένη.  Η θέση της ελληνικής κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα δύσκολη αλλά πρέπει να εκμεταλλευτεί όσο είναι νωρίς την αλληλεξάρτηση που υπάρχει λόγω της έντονης έκθεσης της Γερμανίας και της Γαλλίας στο ελληνικό χρέος. Σταδιακά επιχειρείται μια μετακύλιση του χρέους στην ΕΚΤ και το ΔΝΤ και τότε το “χαρτί” της πολιτικής διαπραγμάτευσης θα έχει καεί για τα καλά. Ήδη από τα μέσα του 2010 ένα ποσοστό του ελληνικού χρέους που ήταν στα χέρια ξένων τραπεζών έχει βρεθεί στην κατοχή της ΕΚΤ.

Συντονισμένες προσπάθειες για διάσωση της Ευρωζώνης

Η παγκοσμιοποίηση των αγορών έχει δημιουργήσει έντονες συσχετίσεις και πλέον δεν υπάρχει καμία οικονομία που να μην επηρεάζεται από την οικονομική κατάσταση στις χώρες τις οποίες έχει δανείσει ή από τις οποίες έχει δανειστεί.

Η Ιρλανδία ουσιαστικά αποτελεί την πρώτη χώρα της Ευρωζώνης που θα κάνει χρήση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), με σκοπό την διάσωση του τραπεζικού της συστήματος.

Δημόσιο Χρέος ως % του ΑΕΠ

Στο  διάγραμμα δίπλα απεικονίζεται το ποσοστό του κρατικού δανεισμού ως προς το ΑΕΠ για ένα δείγμα Ευρωπαϊκών χωρών με στοιχεία τέλους του 2009. Πέρα από το αναθεωρημένο στις 15 Νοέμβριου ποσοστό της τάξεως του 126,8% για την Ελλάδα, η κατάσταση είναι εξίσου σοβαρή και στις λοιπές χώρες.  Για τις περισσότερες χώρες τα ποσοστά αυτά αποτελούν ιστορικά υψηλές τιμές και είναι ένας από τους λόγους που κάνουν τους κεντρικούς τραπεζίτες αλλά και τους επενδυτές να ανησυχούν.

Η άμεση ενεργοποίηση και ενίσχυση του παραπάνω μηχανισμού στήριξης ήταν αναπόφευκτη, καθώς ενδεχόμενη κατάρρευση του Ιρλανδικού τραπεζικού συστήματος θα συμπαρέσυρε και άλλες χώρες. Μάλιστα, πριν καν γίνει χρήση του ταμείου σταθερότητας ήδη υπάρχουν προτάσεις για επέκταση του, ενδεικτικό της σοβαρότητας του προβλήματος. Ας δούμε όμως τι είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Τον Μάιο ανακοινώθηκε η δημιουργία του από τα 16 μέλη της ευρωζώνης και είναι ουσιαστικά εν ενεργεία από τον Αύγουστο του 2010 με συνολικά κεφάλαια 750δισ ευρώ. Έχει την δυνατότητα να εκδώσει έως 356δις ευρώ σε ομόλογα εγγυημένα από κράτη-μέλη, προκειμένου για την χρηματοδότηση άλλων κρατών-μελών που είναι σε οικονομική δυσμένεια. Επιπλέον, μπορεί να ενισχυθεί με 250δις από το ΔΝΤ καθώς και 60δις από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό χρηματοπιστωτικής στήριξης. Η διαδικασία χρηματοδότησης έχει ως εξής:

  • Το κράτος-μέλος κάνει αίτημα για στήριξη
  • Η ευρωπαϊκή επιτροπή σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο διαπραγματεύονται τους όρους ενός μνημονίου συνεργασίας.
  • Οι όροι του δανείου συμφωνούνται ανάμεσα στο κράτος-μέλος και τα υπόλοιπα μέλη.
  • Το δάνειο εκταμιεύεται.

Σύμφωνα με τους υπεύθυνους του EFSF απαιτούνται περί της 3-4 εβδομάδες για την ενεργοποίηση ενός προγράμματος στήριξης. Πέρα από τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης και το ΔΝΤ υπάρχει περαιτέρω δυνατότητα για διμερή δάνεια από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία και η Σουηδία, εξασφαλίζοντας πλήρως την ρευστότητα στις ευρωπαϊκές αγορές.

Έστω και με καθυστέρηση, οι ευρωπαίοι εταίροι φαίνεται να βρήκαν μια φόρμουλα προκειμένου να ανακόψουν την πτώση της ευρωζώνης στηρίζοντας υπό προϋποθέσεις τα δημοσιονομικά αδύναμα κράτη. Το ερώτημα όμως που παραμένει και προβληματίζει, είναι το αν πέρα από τα μέτρα λιτότητας για το «νοικοκύρεμα» των δημόσιων οικονομικών, λαμβάνονται σοβαρά μέτρα για την ανάπτυξη των επιμέρους οικονομιών προκειμένου μελλοντικά να επανέλθουν σε ομαλή πορεία ανάπτυξης, αποδεσμευμένοι από μνημόνια και επιτηρητές.

Το spread της Ιρλανδίας σε σχέση με τη Γερμανία μειώθηκε μετά την ανακοίνωση του σχεδίου στήριξης αλλά παραμένει και πάλι σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, όπως επίσης και το αντίστοιχο της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, υποδηλώνοντας ξεκάθαρα ότι οι αγορές είναι αρκετά προβληματισμένες και δεν έχουν προς το παρόν πεισθεί ολοκληρωτικά για την αποτελεσματικότητα του. Απομένει να δούμε αν τελικά στην Ευρώπη των δυο ταχυτήτων, υπάρχει ισχυρή πολιτική βούληση για ουσιαστική επίλυση του δημοσιονομικού προβλήματος.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας & τα stress tests των Ευρωπαϊκών Τραπεζών

Η κίνηση της ΕΚΤ ουσιαστικά να αγνοήσει τις αποφάσεις των 3 οίκων πιστοληπτικής αξιολόγησεις (Moody’s, S&P, Fitch) και να συνεχίσει να αποδέχεται τα ομόλογα του Ελληνικού δημοσίου ως ενέχυρο για την παροχή φθηνής ρευστότητας στις ελληνικές τράπεζες είναι χαρακτηριστική της σοβαρότητας με την οποία προσεγγίζεται η δημοσιονομική κρίση στην Ευρώπη. Επιπρόσθετα, το προηγούμενο διάστημα η ΕΚΤ εμφανίστηκε στις αγορές ως βασικός αγοραστής ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων επαναφέροντας μια σχετική ηρεμία στις αγορές.  Μια πιθανή κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας,όσο και αν παρουσιάζεται ως αμελητέα από κάποιους, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει αλυσιδωτά προβλήματα στην Ευρωζώνη καθώς ένα ιδιαίτερα μεγάλο μέρος των ελληνικών ομολόγων είναι στην κατοχή της Γερμανίας και της Γαλλίας. Θα είναι δύσκολο επομένως η ΕΚΤ να μείνει αμέτοχη στην δημοσιονομική κρίση χρέους.

Επίσης, καταλυτικά για την ψυχολογία του επενδυτικού κοινού ήταν τα αποτελέσματα των ασκήσεων προσομοιώσεις (stress test) για 91 ευρωπαϊκές τράπεζες, όπου προέκυψε ότι οι περισσότερες έχουν επαρκή ρευστότητα να αντέξουν πιθανή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης.  Υπάρχουν φυσικά αρκετοί που πιστεύουν ότι οι υποθέσεις των ασκήσεων ήταν σχετικά ελαστικές και ότι η αποτίμηση του μεγαλύτερου μέρους των κρατικών ομολόγων, που έχουν στο χαρτοφυλάκιο τους οι τράπεζες, στην λήξη δεν αντικατοπτρίζει την τρέχουσα πραγματικότητα.

Με τις ασκήσεις προσομοιώσεις οι Ευρωπαίοι εταίροι έσπευσαν να πείσουν τις αγορές ότι το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα είναι ισχυρό και να αποκαταστήσουν την επενδυτική ψυχολογία και παρόλες τις αντιδράσεις φαίνεται ότι προσωρινά το πετυχαίνουν. Απομένει να δούμε αν οι κρατικές παρεμβάσεις είναι ικανές να αποτρέψουν την ύφεση και να επαναφέρουν την παγκόσμια οικονομία σε τροχιά ανόδου ή απλά θα δημιουργήσουν μια νέα ¨φούσκα¨ υπερχρεωμένων κρατών.