Συντονισμένες προσπάθειες για διάσωση της Ευρωζώνης

Η παγκοσμιοποίηση των αγορών έχει δημιουργήσει έντονες συσχετίσεις και πλέον δεν υπάρχει καμία οικονομία που να μην επηρεάζεται από την οικονομική κατάσταση στις χώρες τις οποίες έχει δανείσει ή από τις οποίες έχει δανειστεί.

Η Ιρλανδία ουσιαστικά αποτελεί την πρώτη χώρα της Ευρωζώνης που θα κάνει χρήση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), με σκοπό την διάσωση του τραπεζικού της συστήματος.

Δημόσιο Χρέος ως % του ΑΕΠ

Στο  διάγραμμα δίπλα απεικονίζεται το ποσοστό του κρατικού δανεισμού ως προς το ΑΕΠ για ένα δείγμα Ευρωπαϊκών χωρών με στοιχεία τέλους του 2009. Πέρα από το αναθεωρημένο στις 15 Νοέμβριου ποσοστό της τάξεως του 126,8% για την Ελλάδα, η κατάσταση είναι εξίσου σοβαρή και στις λοιπές χώρες.  Για τις περισσότερες χώρες τα ποσοστά αυτά αποτελούν ιστορικά υψηλές τιμές και είναι ένας από τους λόγους που κάνουν τους κεντρικούς τραπεζίτες αλλά και τους επενδυτές να ανησυχούν.

Η άμεση ενεργοποίηση και ενίσχυση του παραπάνω μηχανισμού στήριξης ήταν αναπόφευκτη, καθώς ενδεχόμενη κατάρρευση του Ιρλανδικού τραπεζικού συστήματος θα συμπαρέσυρε και άλλες χώρες. Μάλιστα, πριν καν γίνει χρήση του ταμείου σταθερότητας ήδη υπάρχουν προτάσεις για επέκταση του, ενδεικτικό της σοβαρότητας του προβλήματος. Ας δούμε όμως τι είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Τον Μάιο ανακοινώθηκε η δημιουργία του από τα 16 μέλη της ευρωζώνης και είναι ουσιαστικά εν ενεργεία από τον Αύγουστο του 2010 με συνολικά κεφάλαια 750δισ ευρώ. Έχει την δυνατότητα να εκδώσει έως 356δις ευρώ σε ομόλογα εγγυημένα από κράτη-μέλη, προκειμένου για την χρηματοδότηση άλλων κρατών-μελών που είναι σε οικονομική δυσμένεια. Επιπλέον, μπορεί να ενισχυθεί με 250δις από το ΔΝΤ καθώς και 60δις από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό χρηματοπιστωτικής στήριξης. Η διαδικασία χρηματοδότησης έχει ως εξής:

  • Το κράτος-μέλος κάνει αίτημα για στήριξη
  • Η ευρωπαϊκή επιτροπή σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο διαπραγματεύονται τους όρους ενός μνημονίου συνεργασίας.
  • Οι όροι του δανείου συμφωνούνται ανάμεσα στο κράτος-μέλος και τα υπόλοιπα μέλη.
  • Το δάνειο εκταμιεύεται.

Σύμφωνα με τους υπεύθυνους του EFSF απαιτούνται περί της 3-4 εβδομάδες για την ενεργοποίηση ενός προγράμματος στήριξης. Πέρα από τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης και το ΔΝΤ υπάρχει περαιτέρω δυνατότητα για διμερή δάνεια από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία και η Σουηδία, εξασφαλίζοντας πλήρως την ρευστότητα στις ευρωπαϊκές αγορές.

Έστω και με καθυστέρηση, οι ευρωπαίοι εταίροι φαίνεται να βρήκαν μια φόρμουλα προκειμένου να ανακόψουν την πτώση της ευρωζώνης στηρίζοντας υπό προϋποθέσεις τα δημοσιονομικά αδύναμα κράτη. Το ερώτημα όμως που παραμένει και προβληματίζει, είναι το αν πέρα από τα μέτρα λιτότητας για το «νοικοκύρεμα» των δημόσιων οικονομικών, λαμβάνονται σοβαρά μέτρα για την ανάπτυξη των επιμέρους οικονομιών προκειμένου μελλοντικά να επανέλθουν σε ομαλή πορεία ανάπτυξης, αποδεσμευμένοι από μνημόνια και επιτηρητές.

Το spread της Ιρλανδίας σε σχέση με τη Γερμανία μειώθηκε μετά την ανακοίνωση του σχεδίου στήριξης αλλά παραμένει και πάλι σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, όπως επίσης και το αντίστοιχο της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, υποδηλώνοντας ξεκάθαρα ότι οι αγορές είναι αρκετά προβληματισμένες και δεν έχουν προς το παρόν πεισθεί ολοκληρωτικά για την αποτελεσματικότητα του. Απομένει να δούμε αν τελικά στην Ευρώπη των δυο ταχυτήτων, υπάρχει ισχυρή πολιτική βούληση για ουσιαστική επίλυση του δημοσιονομικού προβλήματος.