Η απόφαση του Eurogroup της 27 Νοεμβρίου για την παροχή της δόσης των €43,7δις προς την Ελλάδα. Τα ψιλά γράμματα της απόφασης και γιατί δεν είναι ώρα για πανυγηρισμούς.

Πέρασε ακριβώς ένας χρόνος από την απόφαση του EuroGroup για το 2ο πακέτο βοήθειας προς την Ελλάδα και την απόφαση για το δραστικό πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών  ομολόγων (PSI+). Ένα μεγάλο μέρος των κατόχων των ελληνικών ομολόγων συμμετείχαν «εθελοντικά» στο κούρεμα της αξίας των ομολόγων τους και έλαβαν ως αντάλλαγμα νέους τίτλους, καταγράφοντας απώλειες  53.5% από την ονομαστική τους αξία. Το σκεπτικό της απόφασης ήταν να γίνει βιώσιμο το ελληνικό χρέος αλλά όπως αποδείχθηκε, τα μέτρα που λήφθηκαν δεν ήταν αρκετά. Η επιδείνωση του παγκόσμιου οικονομικού κλίματος και η καθυστέρηση της Ελληνικής κυβέρνησης στην εφαρμογή διαρθωτικών αλλαγών οδήγησαν την Ελλάδα σε βαθύτερη ύφεση. Όχι μόνο δεν επετεύχθη η επιστροφή στις αγορές για άντληση κεφαλαίων αλλά πλέον οι πιέσεις των πιστωτών έγιναν ασφυκτικές.

Με ελάχιστη διαπραγματευτική δύναμη η ελληνική κυβέρνηση συνεργασίας προχώρησε στην περαιτέρω λήψη ιδιαίτερα αυστηρών μέτρων λιτότητας, ψηφίζοντας στις αρχές του περασμένου μήνα το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δημοσιονομικής στρατηγικής (ΜΠΔΣ) για την περίοδο 2013-2016. Στη πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup στις 27/11, μετά από αρκετές διαπραγματεύσεις οι πιστωτές μας (ΕΚΤ-Ευρωπαίοι εταίροι και ΔΝΤ) συμφώνησαν στην παροχή της πολυπόθητης δόσης των €43,7δις σε 4 φάσεις, θέτοντας όμως αρκετές επιπλέον προϋποθέσεις, με απώτερο σκοπό να γίνει βιώσιμο το ελληνικό χρέος. Είναι προφανές από την δισέλιδη ανακοίνωση του Eurogroup (δικό μας highlight) ότι κάθε επιπλέον στήριξη θα συνοδεύεται από αυστηρή εποπτεία και καθημερινή παρακαλούθηση της πορείας των μέτρων του ΜΠΔΣ και κάθε άλλου αναγκαίου μέτρου.

Η δόση των €43,7δις θα εκταμιευθεί ως εξής:

  • €10,6δις για κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών του κράτους
  • €23,8δις, υπό μορφή ομολόγων του EFSF για την επικείμενη ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών
  • τα υπόλόιπα €9,3δις σε 3 δόσεις μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2013, εφόσον έχουμε υλοποιήσει τις δεσμεύσεις μας βάσει του ΜΠΔΣ και ξεκινήσει το νέο φορολογικό εντός του Γενάρη του 2013.

Εξασφαλίσαμε δυο επιπλέον χρόνια για να επιτὐχουμε πρωτογενές πλέονασμα 4,5% του ΑΕΠ (το 2016 από το 2014 που ήταν αρχικά) ενώ θα μειώθει κατά 1% το επιτόκιο για τα δάνεια που έλαβε η Ελλάδα στο πλαίσιο των διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος Greek Loan Facility, εφόσον η ελληνική οικονομία εμφανίσει πρωτογενές πλεόνασμα. Επιπλέον, μεταφέρθηκαν 10 χρόνια αργότερα οι πληρωμές των τόκων του δάνειο του EFSF. Τελος αποφασίστηκε η επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των διμερών δανείων και του δανείου από το EFSF για 15 επιπλέον έτη, καθώς και η μερική επαναδιανομή των κερδών από το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων (SMP) στον ειδικό λογαριασμό για την στήριξη της Ελλάδας.

Μια από τις βασικές προυποθέσεις που έθεσε το Eurogroup είναι ότι «ζητήθηκε» από την Ελλάδα έως τις 13 Δεκεμβρίου να έχει ολοκληρώσει ένα πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων  προκειμένου να φτάσει ο δείκτης χρέος προς ΑΕΠ (debt/GDP) στο 124% το 2020 και στο 110% το 2022. Η επαναγορά ομολόγων προβλέπεται να γίνει με ανώτατη τιμή όχι μεγαλύτερη από την αξία που είχαν στο κλείσιμο της δευτερογενούς αγοράς στις 23 Νοεμβρίου.

Οι εταίροι μας συμφώνησαν οτι προκειμένου να διασφαλιστεί η αποπληρωμή των κεφαλαίων που δανείζουν στην Ελλάδα, θα μεταφέρονται σε ειδικό λογαριασμό:

  • Τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις
  • Τα πρωτογενή πλεονάσματα που προβλέπουν να επιτύχουμε βάσει των νέων μέτρων
  • Το 30% του επιπλέον πρωτογενούς πλεονάσματος που θα επιτυγχάνουμε.

Με απλά λόγια, ας θεωρήσουμε οτι ο στόχος για πρωτογενές πλέονασμα είναι 4,5% του ΑΕΠ και το ΑΕΠ έχει διαμορφωθεί στα €270δις και τελικά καταφέρνουμε να επιτύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα 6% ως προς το ΑΕΠ, δηλ. €16,2δις. Στον ειδικό λογαριασμό αποπληρωμής χρέους θα μεταφέρουμε το 4,5% (€12,15δις) και από τα υπόλοιπα €4,05δις το 30%, δηλ. €1,21δις, συνολικά €13,36δις. Θα μείνουν λοιπόν στα ταμεία μας μόνο €2,83δις.

Τα σημαντικά έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις, που θα επιτυγχάνει το ΤΑΙΠΕΔ, θα πηγαίνουν επίσης εξ’ολοκλήρου στον ειδικό λογαριασμό αποπληρωμής του χρέους. Φυσικά κάθε έσοδο από την εκμετάλλευση του δημοσίου πλούτου θα πηγαίνει απευθείας στον επενδυτή, που κατά πάσα πιθανότητα θα το έχει αποκτήσει σε τιμή ευκαιρίας…

Για να συνειδητοποιήσει κάποιος τα μεγέθη ας αναλογιστεί οτι σε ετήσια βάση χρειαζόμαστε ως χώρα περίπου €25δις μόνο για πληρωμή συντάξεων. Με το ΜΠΔΣ, για το διάστημα 2013-2016 θα γίνουν περικοπές προκειμένου να «εξοικομηθούν» περι τα €2,7δις ανά έτος από τις κύριες και επικουρικές συντάξεις.

Με την ανεργία να αυξάνεται ραγδαία και την ύφεση να βαθαίνει όλο και περισσότερο υπάρχουν αρκετοί αναλυτές που πιστεύουν ότι  οι προβλέψεις είναι αρκετά αισιόδοξες και οι πιθανότητες επιτυχίας του όλου εγχειρήματος λιγοστές. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις πηγές χρηματοδότησης και τις αντίστοιχες ανάγκες βάσει των πρόσφατων αποφάσεων. (δηλαδή τι εξοικονομούμε από τις αποφάσεις του Eurogroup και ποιές είναι οι ανάγκες μας)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η απόφαση του πρόσφατου Eurogroup πράγματι δίνει μια προσωρινή ανάσα στη Ελλάδα και ουσιαστικά αποτελεί μια πίστωση χρόνου αλλά ακόμα και με τα νέα μέτρα φαίνεται οτι υπάρχει χρηματοδοτικό κενό 3 δις ευρώ. Η επιτυχία του προγράμματος επαναγοράς είναι αβέβαιη και σίγουρα δεν προσφέρει ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμα οφέλη. Αντιθέτως, φαίνεται να προκαλεί περαιτέρω προβλήματα στον τραπεζικό κλάδο – με την ανακοίνωση της απόφασης έχασε 17% της χρηματιστηριακής του αξίας  – καθώς και θέμα ηθικής καθώς αν εξαιρεθούν οι δημόσιοι φορείς (EFSF, EKT, IMF, Bank of Greece)-που κατέχουν το 71% του ελληνικού χρέους- το βάρος αναμένεται να πέσει στις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία και στα hedge funds και πιθανώς στους «πληγωμένους», από το προηγούμενο «κούρεμα» ιδιώτες μικροεπενδυτές.

Κάτοχοι Ελληνικού Χρέους - Νοέμβριος 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Περισσότερα για το πρόγραμμα επαναγοράς θα μπορείτε να διαβάσετε  σε επικείμενη ανάλυση.)

Είναι σχεδόν δεδομένο οτι θα χρειαστούμε επιπλέον χρηματοδότηση –και κατ’επέκταση μέτρα λιτότητας – και ότι οι στόχοι του μεσοπρόθεσμου δύσκολα θα επιτευχθούν. Τα διαρθρωτικά μέτρα και τα μέτρα ανάπτυξης καθυστερούν, ενώ από την άλλη τα μέτρα λιτότητας είναι καταστροφικά για την ελληνική οικονομία. Οι προβλέψεις για τα έσοδα γρήγορα θα αναθεωρηθούν προς τα κάτω καθώς η ελληνική κοινωνία είναι αδύνατον να αντέξει τόσο σκληρά και σε κάποιες περιπτώσεις άδικα μέτρα. Ακόμα όμως και αν επιτευχθεί ανάπτυξη και η οικονομία μας επανέλθει, δεν προβλέπεται να αποδεσμευτούμε από τους πιστωτές μας για πολλά έτη ακόμα, καθώς η συγκεκριμένη πολιτική διαμορφώνεται αποκλειστικά με γνώμονα το συμφέρον των πιστωτών μας .

 

Οι επιπτώσεις στον κοινωνικό προϋπολογισμό από το Μεσοπρόθεσμο για το 2013-2016

Τι προβλέπει το μεσοπρόθεσμο για κύριες & επικουρικές συντάξεις, φαρμακευτικές δαπάνες, εφάπαξ, επιδόματα αδείας, εορτών και παροχές ασθενείας, καθώς και τα νοσοκομεία.

Όσο και αν ακουστεί παράλογο οι 66 σελίδες της αιτιολογικής έκθεσης για το ΜΠΔΣ 2013-2016 δεν είναι αρκετές για να αποτυπώσουν τί πρόκειται να συμβεί την επομένη της ψήφισης των νέων μέτρων στο πεδίο των κοινωνικών περικοπών. Προκειμένου κάποιος να μπορέσει να αποκρυπτογραφήσει τις σημαντικές αλλαγές που επιφέρει το μεσοπρόθεσμο στην ζωή μας, θα πρέπει να επικεντρωθεί στα δεδομένα και να απομονώσει τα επεξηγηματικά σχόλια, που από τεχνοκρατικής άποψης μπορούν να θεωρηθούν και παραπλανητικά σε κάποια σημεία.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να παρουσιάσουμε με εναλλακτικό τρόπο τις αλλαγές στο κοινωνικό προϋπολογισμό του μεσοπρόθεσμου, μιας και αφορά άμεσα τους τωρινούς και μελλοντικούς πολίτες αυτής της χώρας. Αφορμή είναι ο «έντεχνος» τρόπος παρουσίασης, που ουσιαστικά δεν εμφανίζει το σύνολο της «κοινωνικής ζημιάς» αλλά κυρίως η ελλιπέστατη τεκμηρίωση για το πως θα αντισταθμιστούν όλες αυτές οι περικοπές με έργα ανάπτυξης και αναδιάρθρωσης της χώρας.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση: «Ο κοινωνικός προϋπολογισμός περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες φορέων:

  • τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ),
  • τους Οργανισμούς Κοινωνικής Προστασίας (ΟΑΕΔ, ΟΕΕ, ΟΕΚ),
  • τα νοσοκομεία.

Οι τρεις αυτές κατηγορίες φορέων αποτελούν τον υποτομέα των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης της Γενικής Κυβέρνησης, ο οποίος αποτελεί το μεγαλύτερο τμήμα της Γενικής Κυβέρνησης»

Ο πίνακας 3.24 στην σελίδα 61 της έκθεσης παρουσιάζει την κατάσταση πριν και μετά τις παρεμβάσεις και είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικός, αρκεί να διαβάσετε “ανάμεσα στις γραμμές”. Η λογική της παρουσίασης είναι απλή (ΕΣΟΔΑ – ΕΞΟΔΑ προ μέτρων σε σχέση με το τι θα γίνει μετά τα μέτρα) αλλά είναι τόσα πολλά τα νούμερα που ακόμα και κάποιος που έχει καθαρό μυαλό και ασχολείται με αριθμούς δεν είναι εύκολο να εξάγει συμπεράσματα. Ας τα πάρουμε λοιπόν με τη σειρά:

1. ΦΟΡΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ

Α. ΙΚΑ, ΟΓΑ κλπ.

 ΕΣΟΔΑ: Ακόμα και με τα νέα μέτρα προβλέπεται ότι τα έσοδα θα μειώνονται κάθε χρόνο, πέρα από το 2016 (που κατά σύμπτωση είναι το μόνο στο οποίο αναφέρεται ο συντάκτης της αιτιολογικής έκθεσης στη μέση της σελ.62), λόγω της μείωσης της επιχορήγησης από τον τακτικό προϋπολογισμό, παρόλο που αυξάνονται παράλληλα οι ασφαλιστικές εισφορές. Πιο συγκεκριμένα, προβλέπονται επιπλέον έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές για το διάστημα 2013-2016 της τάξεως των €2,35δις., ενώ μειώνονται οι επιχορηγήσεις από τον τακτικό προϋπολογισμό κατά €3,35δις.

Συνολικά, για την συγκεκριμένη κατηγορία φορέων τα μέτρα του ΜΠΔΣ για το διάστημα 2013-2016 θα επιφέρουν μια σωρευτική μείωση στα έσοδα, της τάξεως των €474εκατ., σε σχέση με το βασικό σενάριο (δηλαδή να παραμείνουμε ως έχουμε).

 ΔΑΠΑΝΕΣ: Στο κομμάτι των δαπανών τα μέτρα είναι αρκετά δραστικά, ειδικά όσον αφορά τις συντάξεις (κύριες και επικουρικές), τη φαρμακευτική δαπάνη, τις προνοιακές παροχές και τις λοιπές παροχές ασθένειας. Στο παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα ποσά που προβλέπει να εξοικονομήσει η κυβέρνηση με την ψήφιση του ΜΠΔΣ ανά έτος και ανά επιμέρους κατηγορία δαπάνης, σε σχέση με το βασικό σενάριο.

mesoprothesmo-oi perikopes ston koinwniko proypologismo1

mesoprothesmo-ta ofeli toy kratous apo tis perikopes stis kiries kai epikourikes sintakseis

(η λέξη “εξοικονόμηση” μπορεί να χαρακτηριστεί και ως προκλητική αλλά οι συντάκτες της έκθεσης όπως και αυτοί που επιβάλλουν τέτοιες περικοπές κάπως έτσι το βλέπουν, χωρίς να έχουν ιδιαίτερη κοινωνική ευαισθησία.)

mesoprothesmo-ta ofeli toy kratous apo tis perikopes stis pronoiakes paroxes

Πηγή: Αιτιολογική Έκθεση Υπουργείου Οικονομικών για το ΜΠΔΣ – Οκτώβριος 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

Είναι εμφανές οτι τα νέα μέτρα, θα επιφέρουν σημαντικές σωρευτικες μειώσεις στις συντάξεις των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης, στις παροχές πρόνοιας (επίδομα αδείας και εορτών, εφάπαξ, ΕΚΑΣ) και στις φαρμακευτικές δαπάνες. Το δυσάρεστο είναι οτι οι αναφορές σε αντισταθμιστικά μέτρα ανάπτυξης της οικονομίας είναι γενικόλογες, με εξαίρεση την αναφορά στο Ταμείο Αξιοποίησης  Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ)

Τελικά τι είναι το ΤΑΙΠΕΔ;

Το Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) ιδρύθηκε την 1η Ιουλίου 2011 (N. 3986/2011), στο πλαίσιο της εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου προγράμματος δημοσιονομικής στρατηγικής. Στο ΤΑΙΠΕΔ μεταφέρθηκαν τα περισσότερα από τα περιουσιακά στοιχεία που είχαν περιληφθεί στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα και θα μεταφερθούν όσα ακόμη περιουσιακά στοιχεία αποφασιστεί από την Ελληνική Δημοκρατία να αξιοποιηθούν ή να πουληθούν. Όποιο περιουσιακό στοιχείο μεταφερθεί στο Ταμείο, πωλείται, αξιοποιείται ή ρευστοποιείται. Δεν επιτρέπεται από τον Νόμο η επιστροφή των περιουσιακών στοιχείων στο Δημόσιο.

ΣΎΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡ.2 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΤΟΥ 3986/2011 « Το προϊόν αξιοποίησης χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους της Χώρας, σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παράγραφο 17 του επόμενου άρθρου.»  ΓΙΑ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΠΑΡ.17 ΑΛΑ ΚΑΙ ΤΟ 18:

17. Έσοδα του Ταμείου (ΤΑΙΠΕΔ) είναι:

α) Το τίμημα από την αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων που μεταβιβάζονται και περιέρχονται σε αυτό.

β) Οι τόκοι, τα μερίσματα και οι κάθε είδους αποδόσεις των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων και των Χρηματικών διαθεσίμων του.

γ) Επιχορηγήσεις από το Δημόσιο, ανάλογα με το πρόγραμμα αξιοποίησης και τις ανάγκες του.

δ) Έσοδα από κάθε άλλη νόμιμη αιτία.

18. Τα έσοδα του Ταμείου (ΤΑΙΠΕΔ) διατίθενται για:

α) Την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.

β) Την αποπληρωμή τυχόν χρεών του.

γ) Την κάλυψη των λειτουργικών του εξόδων.

δ) Την πληρωμή των κάθε είδους δαπανών που απαιτούνται για την εκπλήρωση του σκοπού του.

Θα περιμέναμε σε μια αιτιολογική έκθεση, για ένα πλαίσιο αντικοινωνικών μέτρων που “στιγματίζουν” το μέλλον της χώρα μας, να δούμε μια στοιχειώδη ανάλυση του πως προβλέπεται να αντισταθμιστεί μια τόσο σκληρή πολιτική λιτότητας. Αντίθετως, υπάρχει σαφής προσπάθεια ´καλλωπισμού´ των δεδομένων και φυσικά κανένας λόγος για το τι θα γίνει αν παρεκκλίνει των προβλέψεων το Νεο πακέτο μέτρων.  (ή μήπως θεωρούμε βέβαιο ότι όλα τα νούμερα θα επιτευχθούν;;; είναι σαν το ανέκδοτο όπου κάποια σημαντικά στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης δήλωναν ότι το 2012 θα μπορούμε να δανειστούμε και πάλι από τις αγορές.)

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, η εφαρμογή του ΜΠΔΣ θα έχει ως αποτέλεσμα στην συγκεκριμένη κατηγορία κοινωνικής ασφάλισης να υπάρξει πλεόνασμα από το 2013 και έπειτα, ενώ αν δεν ψηφιστούν τα μέτρα θα υπάρχει αυξανόμενο έλλειμμα.

proypologismos foreon koinonikis asfalisis-ika-oga

 

 

 

 

 

 

 

Β. ΟΑΕΔ, ΟΕΚ, ΟΕΕ

ΕΣΟΔΑ:Με τα νέα πρόσθετα μέτρα τα έσοδα αυξάνονται κάθε χρόνο για την επόμενη 4-ετια, καθαρά λόγω της αύξησης των ασφαλιστικών εισφορών (περίπου €100εκατ/έτος). Συνολικά, για την συγκεκριμένη κατηγορία φορέων (κοινωνικής προστασίας) τα μέτρα του ΜΠΔΣ για το διάστημα 2013-2016 θα επιφέρουν μια σωρευτική αύξηση στα έσοδα του δημοσίου, της τάξεως των €442εκατ., σε σχέση με το βασικό σενάριο.

ΔΑΠΑΝΕΣ:Όσον αφορά τις δαπάνες στην συγκεκριμένη κατηγορία, ακόμα και με τα νέα μέτρα του μεσοπρόθεσμου, θα έχουν μια αυξητική τάση – περί τα €76εκατ. / έτος. Σωρευτικά, για την περίοδο 2013-2016 τα νέα μέτρα θα επιφέρουν αύξηση των δαπανών κατά €302εκατ., λόγω της αντίστοιχης αύξησης στις προνοιακές παροχές.

Η εφαρμογή του ΜΠΔΣ, όσον αφορά την συγκεκριμένη κατηγορία κοινωνικής ασφάλισης, δεν θα βελτιώσει δραστικά τον προϋπολογισμό σε σχέση με την μη εφαρμογή τους, καθώς τα οφέλη από τη προβλεπόμενη αύξηση στα έσοδα αντισταθμίζονται από την αύξηση στα έξοδα. (ο συντάκτης της έκθεσης αποφεύγει να κάνει κάποια αναφορά στο θέμα…)

proypologismos foreon koinonikis prostasias-oaed-oee-oek

 

 

 

 

 

 

 

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

ΕΣΟΔΑ: Προβλέπεται σημαντική μείωση των επιχορηγήσεων από τον τακτικό προϋπολογισμό (-840 εκατ. € την τετραετία 2013-2016)  και ελάχιστη αύξηση από ίδια έσοδα (+175εκατ. €) με άμεση συνέπεια τα έσοδα των νοσοκομείων να μειωθούν κατά 705εκατ. €

ΔΑΠΑΝΕΣ: Οι δαπάνες στο διάστημα 2013-2016 μειώνονται κατά 705εκατ. €, ακριβώς το ίδιο ποσό που αναμένεται να μειωθούν τα έσοδα (!), λόγως της μειώσης στις εξής επιμέρους δαπάνες:

  • προμήθειας ιατροφαρμακευτικού υλικού (595εκατ. €)
  • μισθοδοσίας προσωπικού (38εκατ. €)
  • υπηρεσίες (72εκατ. €)

Ο τομέας της υγείας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος και είναι σχεδόν βέβαιο οτι θα έχουμε περαιτέρω λήψη μέτρων για την “εξυγίανση” του.

Η επόμενη μέρα…

Τα πρόσθετα μέτρα του μεσοπρόθεσμου παρουσιάζονται ως αναγκαία για την αποφυγή της κατάρρευσης της χώρας και η ψήφιση τους ως καθοριστικής σημασίας για το μέλλον μας. Σύμφωνα με την τρικομματική κυβέρνηση, αν τα νέα μέτρα ψηφιστούν, ο κοινωνικός προϋπολογισμός θα έχει πλεόνασμα για κάθε έτος στην επόμενη 4ετία, ενώ αν δεν ψηφιστούν θα βυθιστούμε στα ελλείματα.

Η βουλή των Ελλήνων θα κληθεί να αποφασίσει τις επόμενες ώρες για το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δημοσιονομικής στρατηγικής και ήδη οι αντιδράσεις είναι πολλές. Ο καθένας αντιδρά για το δικό του λόγο και τα δικά του συμφέροντα. Ξαφνικά, κάποιοι προβάλουν το κοινό καλό και “μηδενίζουν” τα πάντα, προστατεύοντας παράλληλα προνομιούχες κοινωνικές ομάδες και τους εαυτούς τους. Κάποιοι άλλοι, κυριολεκτικά δεν προλαβαίνουν να “σηκώσουν κεφάλι” και αγωνίζονται καθημερινά για το μεροκάματο και την επιβίωση. Ενώ υπάρχουν και αρκετοί – δυστυχώς νεαρής ηλικίας – που είναι άνεργοι και στέλνουν βιογραφικά για να διεκδικήσουν ένα μισθό πείνας σε μια χώρα που ακόμα και τώρα δεν λέει να αλλάξει νοοτροπία – τουλάχιστον η πλειοψηφία. Τέλος, μια μεγάλη μερίδα ψάχνει μια σανίδα σωτηρίας στο εξωτερικό.

Η ελληνική κοινωνία δύσκολα θα αντέξει τα νέα μέτρα και δεν θα ανεχθεί να συνεχίζονται οι επιλεκτικές εξαιρέσεις συντεχνιών και άλλων προνομιούχων τάξεων. Μετά από τόσες περικόπές, υπάρχουν ειδικές κατηγορίες συμπολιτών μας που ακόμα απολαμβάνουν ιδιαίτερων προνομίων και παροχών. Είναι σωστό να στρέφομαστε ο ένας εναντίον στον άλλο ή μήπως να δούμε τι κάνουν οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας;

που είναι τα διαρθρωτικά μέτρα και γιατί δεν “αγγίζουν” τους πάντες;; που είναι τα μέτρα ανάπτυξης που θα μας βγάλουν από το αδιέξοδο και την μιζέρια; τι μέτρα πήρανε οι βουλευτές μας για την αξιοποίηση του ανθρωπίνου δυναμικού της χώρας;; μέχρι πότε θα την πληρώνει ο μισθωτός και ο συνταξιούχος; πως περιμένουν με τέτοια ασυνέπεια και ασταθές φορολογικό περιβάλλον να γίνουν σοβαρές επενδύσεις;

Τα πράγματα είναι απλά: τα μέτρα είναι σκληρά αλλά μπορεί να είναι πράγματι αναγκαία, αρκεί να συνοδευτούν με άλλα αναπτυξιακά και διαρθρωτικά μέτρα και όχι γενικόλογες προβλέψεις και κυρίως να πάψουν οι διακρίσεις. Εφόσον μετά από τόση επεξεργασία και συζητήσεις το καλύτερο που έχεις να παρουσιάσεις είναι ένα πακέτο περικοπών χωρίς αντίστοιχα αντισταθμιστικά μέτρα, τότε είμαστε άξιοι της τύχης μας ως λαός.

που θα πάει κάποια στιγμή θα ξυπνήσουμε….έστω για τις νέες γενιές!

Δ.Λ.

 

 

 

 

 

What Is The PSI And What It Means for Holders of Greek Bonds – An Overview of the Initial and Modified PSI program

Following the Eurozone Summit on July 21st, European leaders worked out on a solution for the Greek sovereign debt problem, along with a new bailout package, proposing to private holders of Greek Government bonds a voluntary debt exchange program, with new longer-maturity-bonds and a 21% haircut on their nominal value.

In late August, the Greek government revealed more details on the process, recognizing that without the voluntary debt restructuring, the ability to meet future obligations, it would become problematic. Although it was clarified which bonds will be included in the exchange program (see diagram below), as well as the proposed options for the Greek Bond Holders, the PSI (Private Section Involvement) program failed to materialize, mainly because of the deterioration of the financial situation of Greece and the indecisiveness of EU politicians to reach a common agreement on the actual handling of the oveall debt problem in the area.

On the 26th of October, EU leaders came up with a modified PSI program, much more realistic than the initial one and it remains to be seen if this time it will go through and get executed.

In this article we explain the details and implication of the initial PSI program and then we overview the modified PSI, decided on the 26th of October.

The 4 options of the (initial) PSI

In the initial design of the PSI program, there were four options, with the first two relating to an exchange of 100% of the nominal value of Greek government bonds and the remaining 2 choices requiring a 21% “haircut” on their nominal value. Apart from the fourth option that was offering an exchange of old debt with the acquisition of a 15-year, 6,20%  fixed rate coupon bond, all the remaining options required the exchange of old bonds with new ones, with average maturity of 30 years.

Which part of the Greek debt is included in the PSI?

The diagram above shows the total amounts that were planned to be included in the  PSI program, based on the original design. Given the ECB’s statement that it will not participate to any exchange program, the PSI was referring only to Greek debt holders besides the ECB, with total capital in Greek bonds of about 60bln for the period 2011-2014 and 90bln for the period 2014-2010.To activate the program, the Greek government had required 90% as a minimum participation, i.e. they anticipated the acceptance of bond exchange of total amount 135bln [90%(60+90)]until 2020, hoping that a significant proportion will choose to proceed to an exchange of bonds, with a 21% haircut (getting higher coupon in return), something that didn’t happen.

The biggest part of these debt is in Greek and European banks’ hands (see in detail the following list of the largest holders of Greek bonds), and that’s one of the reasons for the sharp drop of their stock prices for the past months.

Most private investors chose to go with the first option of the PSI, stating that they are willing to exchange the present issues with new ones, of 30-year-maturity, avoiding the choices that included the 21% haircut.

The new PSI, as it was decided on 26/10, 50% Haircut for Greek Debt Holders

During the Summit of 26/10/2011, EU leaders decided on a series of new measures, to ensure the viability of the Greek debt, but also the overall normalization and convergence of European economies. Among these, lies the decision for a modified PSI for Greek Bonds, requiring a voluntary “haircut” of 50% on the nominal value of Greek Bonds.

The “haircut” of 50% in the value of bonds, automatically makes necessary the recapitalization of the European banking system, which is why the EU leaders have agreed to strengthen the EFSF (European Financial Stability Fund) with more funds. The funds of the EFSF will now reach 1 trillion in an effort to stabilize and support the weak sovereign countries. The Eurozone countries will contribute to the new PSI with total capital of 30bil million, with further potential funding until 2014 of extra 100billion euros.

So, which bonds will get a “haircut”?

Regarding Greece the proposed haircut concern issues of about 200bln (including all maturities, even beyond 2020), still excluding though the bonds owned by the ECB. It is not certain though that all private sector’s holders will participate in the modified PSI and the first estimations talk about volunteer participation rate of 50-70%. The 15-page statement of European leaders was fairly vague and does not get into details on several topics, which may be the “thorns” in the implementation of new decisions. It is noticeable that neither for Greece, nor the rest of the eurozone, there exists an explicit mention of development measures to be taken in order to end the crisis, but only general references on that matter.

If I am an individual holder of Greek Government bonds, do I have to join the modified PSI?

Private investors who chose to invest part of their savings in Greek government bonds, it is probable that they will not be affected by any haircut that may occur. The PSI refers to the voluntarily acceptance of bond exchange+haircut by  banks, pension funds, and insurance companies. Still, we need to be cautious on that because there is huge distance from the political decision to the actual implementation of such programs.

UPDATE: The Greek government voted ex-post the inclusion of CACs (Collective Action Clauses) forcing the majority  of Greek government bondholders to accept the haircut of 53,5% in the nominal value of their bonds. There is a huge ethical issue with that decision and a lot of the private individual are taking Greece to  courts.

When will the modified PSI eventually get implemented?

It is estimated that the implementation of the final program of PSI can be held in early 2012. But first, it is necessary that EU leaders agree and clarify the precise terms of exchange and strengthen the support mechanism in the Eurozone. European leaders stated that they are determined to give a solution, but there is still a long way to the effective implementation of decisions of October 26th and certainly, there is no time for celebrations for Greek Politicians.

The new PSI provides significant liquidity to Greece, but there are many details to be clarified and doubts regarding needed growth measures, the effectiveness of tax administration, spending cuts and the success of privatizations. All these are structural reforms that no Greek government managed to achieve until now, so it remains to be seen if the current one will succeed. The distribution of the Greek debt has changed a lot since the beginning of the sovereign crisis (see an earlier post , where I describe and actually forecast this re-distribution) making it much harder for Greek politicians to negotiate the terms of any future bailout package.

[fbcomments]

Το νέο PSI, όπως αποφασίστηκε στις 26/10 – Κούρεμα 50% στα ελληνικά ομόλογα

 Εθελοντικό “Κούρεμα” 50% στα ελληνικά ομόλογα

Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους αλλα και την γενικότερη ομαλοποίηση και σύγκλιση των ευρωπαϊκών οικονομιών, στην Σύνοδο Κορυφής της 26.10.2011, αποφασίστηκε απο τους Ευρωπαίους ηγέτες η λήψη μιας σειράς νέων μετρων.

Ανάμεσα σε αυτά είναι και η απόφαση για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI, προτείνοντας δραστικό, πλην όμως εθελοντικό, «κούρεμα» στο 50% της ονομαστικής αξίας των ελληνικών κρατικών ομολόγων, με παράλληλη επέκταση της εποπτείας για την εφαρμογή των διαρθρωτικών αλλαγών και οποιοδήποτε άλλων μέτρων προς επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων της Ελλάδας. Τα ελληνικά ομόλογα που περιλαμβάνονται στο νέο PSI, αφορούν όλες τις εκδόσεις και δεν σταματούν πλεον σε αυτα που έληγαν εως το 2020. (Διαβάστε εδώ σχετικά με το αρχικό PSI και γιατί δεν προχώρησε)

Το “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, για αυτό και οι εταιροι συμφώνησαν στην ενισχυση του EFSF (Ευρωπαΐκο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας). Τα κεφάλαια του EFSF θα προσεγγίσουν πλέον το 1 τρις ευρώ, σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης και στήριξης των αδύναμων δημοσιονομικά χωρών.  Οι χώρες της ευρωζώνης θα συμβάλλουν στο νέο PSI με συνολικά κεφάλαια 30δις ευρώ, με περαιτέρω δυνατότητα χρηματοδότησης έως το 2014 για επιπλέον 100δις.

Τελικά ποια ομόλογα θα “κουρευτούν”;

Αναφορικά με την Ελλάδα το προτεινόμενο κούρεμα αφορά πλεον ομόλογα αξίας περί των 200δις ευρώ, εξαιρουμένων και πάλι των ομολόγων που κατέχει η ΕΚΤ, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι θα συμμετέχουν όλοι οι φορείς του ιδιωτικού τομέα, με τις πρώτες εκτιμήσεις να μιλάνε για εθελοντική συμμετοχή της τάξεως του 50-70%. Η 15-σελιδη ανακοίνωση των Ευρωπαίων ηγετών (στα αγγλικά και στα ελληνικά) ήταν σχετικά γενική και δεν μπαίνει σε λεπτομέρειες για αρκετά θέματα, που ενδεχομένως να αποτελέσουν ‘αγκάθια’ στην υλοποίηση των νέων αποφάσεων. Χαρακτηριστικό είναι ότι ούτε για την Ελλάδα αλλα ούτε για την υπόλοιπη ευρωζώνη δεν υπάρχει σαφής αναφορά για τα μέτρα ανάπτυξης που πρέπει να ληφθούν για την έξοδο απο την κρίση, παρα μόνο γενικές αναφορές. (Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να διαβάσετε την παράγραφο 10 της ανακοίνωσης..)

Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το  νέο PSI;

Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί στις αρχές του 2012, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Οι ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν αποφασισμένοι να δώσουν λύση αλλα υπάρχει αρκετός δρόμος μέχρι την ουσιαστική υλοποίηση των αποφάσεων της 26ης Οκτωβρίου και σίγουρα δεν είναι ώρα για πανηγυρισμούς.

Το νέο PSI εξασφαλίζει σημαντική ρευστότητα στην Ελλάδα αλλα υπάρχουν αρκετές λεπτομέρειες που πρέπει να αποσαφηνιστούν καθώς και αμφιβολίες αναφορικά με τα μέτρα ανάπτυξης, την αποτελεσματικότητα των φοροεισπρακτικων μηχανισμών, τις περικοπές των δαπανών, και την επιτυχία των ιδιωτικοποιήσεων. Πρόκειται για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που εώς σήμερα δεν κατάφερε να επιτύχει καμία ελληνική κυβέρνηση και πλέον υποχρεούται να εφαρμόσει η παρούσα κυβέρνηση υπό την αυστηρή και καθημερινή εποπτεία των Ευρωπαίων εταίρων.

Τι είναι το PSI και τι σημαίνει για τους κατόχους ελληνικών ομολόγων

Μετά την σύνοδο των χωρών της Ευρωζώνης στις 21 Ιουλίου, στα πλαίσια της προσπάθειας εύρεσης λύσης για το  δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας αλλά και της Ευρωζώνης γενικότερα, πέρα από το νέο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, αποφασίστηκε να προταθεί στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων ένα πρόγραμμα ανταλλαγής τους χρέους τους με νέα ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και με την προαιρετική αποδοχή “κουρέματος” 21% στην ονομαστική αξία των ομολόγων.

Περί τα τέλη Αυγούστου η ελληνική κυβέρνηση δημοσιοποίησε περισσότερες λεπτομέρειες για την όλη διαδικασία, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς την προαιρετική αναδιάρθρωση του χρέους, η δυνατότητα εκπλήρωσης των μελλοντικών υποχρεώσεων του κράτους ενδέχεται να καταστεί ιδιαίτερα προβληματική. Παρόλο λοιπόν που ξεκαθάρισε το τοπίο αναφορικά με τα ομόλογα που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα ανταλλαγής (βλέπε διάγραμμα) καθώς και τις προτεινόμενες επιλογές των κατόχων ελληνικών ομολόγων, το PSI (Private Sector Involvement) δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί, κυρίως λόγω της επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας.

Πλέον έχουν ενταθεί οι συζητήσεις για μια νέα εκδοχή του PSI, σαφώς πιο επώδυνη για τους κατόχους των ελληνικών ομολόγων, η οποία όμως μπορεί να είναι και πιο ρεαλιστική από το αρχικό σχέδιο.

Οι 4 επιλογές του (αρχικού) PSI

Στο αρχικό σχεδιασμό του PSI, υπάρχουν τέσσερις επιλογές, με τις 2 πρώτες να αφορούν ανταλλαγή στο 100% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων ενώ οι υπόλοιπες αλλαγές προβλέπουν «κούρεμα» 21%. Πέρα από την 4η επιλογή που δίνει την δυνατότητα ανταλλαγής με την απόκτηση ενός 15ετούς ομόλογου με σταθερό κουπόνι 6,20%, οι υπόλοιπες επιλογές αφορούν την ανταλλαγή των παλαιών ομολόγων με νέα ομόλογα, μέσης χρονικής διάρκειας 30 ετών.

Τι μέρος του ελληνικού χρέους περιλαμβάνεται στο PSI;

Στο διάγραμμα απεικονίζονται τα συνολικά ποσά που μπορούν να περιληφθούν στο πρόγραμμα, βάση του αρχικού σχεδιασμού. Δεδομένης της δήλωσης εκ μέρους της ΕΚΤ ότι δεν θα συμμετέχει, ουσιαστικά το πρόγραμμα αφορά τους κατόχους εκτός ΕΚΤ, με συνολικά κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα, της τάξεως των 60δις για την περίοδο 2011-2014 και 90δις για την περίοδο 2014-2020.  Προκειμένου να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει σαν ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής το 90%, δηλαδή ουσιαστικά προσδοκά την αποδοχή ανταλλαγής ομολόγων συνολικής αξίας 135δις [90%* (60+90) ] μέχρι και το 2020, ελπίζοντας μάλιστα ένα σημαντικό μέρος να επιλέξει να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομολόγων με «κούρεμα» της τάξεως του 21% (με αντάλλαγμα υψηλότερο κουπόνι).

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων είναι στα “χέρια” ελληνικών και ευρωπαικών τραπεζών (δείτε λεπτομερώς στην παρακάτω λίστα με τους μεγαλύτερους κατόχους ελληνικών ομολόγων) και είναι και ένας από τους λόγους για την έντονη πτώση των μετοχών τους το τελευταίο διάστημα.

Σύμφωνα όμως με πρόσφατες ανακοινώσεις οι περισσότεροι επενδυτές επιλέγουν την 1η επιλογή δηλώνοντας διατεθιμένοι να ανταλλάξουν τις υφιστάμενες εκδόσεις με νέες 30ετούς διαρκείας, αποφεύγοντας τις επιλογές που προβλέπουν “κούρεμα”. Οι περισσότερες ελληνικές τράπεζες έχουν εδώ και καιρό προχωρήσεις σε προβλέψεις στους ισολογισμούς τους, προεξοφλόντας το “κούρεμα” του αρχικού PSI, αλλά πλέον υπάρχει έντονη ανησυχία οτι θα χρειαστεί περαιτέρω “κούρεμα” και επομένως ανακεφαλαιοποιήση (recapitalisation) αρκετών τραπεζών.

Πιθανότητα για νέο PSI*

(* H Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων αποφάσισε να λάβει μέτρα για την στήριξη του ευρώ. Διαβάστε εδώ το άρθρο μου για το νέο PSI.)

Η εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής του ελληνικού χρέους δεν έχει ακόμα προχωρήσει, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένη με το δεύτερο πακέτο στήριξης από την τρόικα, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να ενεργοποιήσει το 2ο πακέτο στήριξης, αν η Ελλάδα δεν αποδείξει ότι προχωρά ικανοποιητικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές και την εφαρμογή του μνημονίου, που προέκυψε από το πρώτο πακέτο στήριξης των 110δις, τον Μάιο του 2010.

Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους υπάρχουν πλέον προτάσεις για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI, πιθανώς με ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας, χαμηλότερο κουπόνι καθώς και για πιο δραστικό «κούρεμα» της αξίας των ομολόγων(από 40 έως 60%) αλλά και επέκταση των ομολόγων που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα (έως και το 2035).

  Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αλλάζει δραστικά τα δεδομένα και προκαλεί πονοκεφάλους, κυρίως στις ευρωπαικές τράπεζες που κατέχουν σημαντικά ποσά σε ελληνικά ομόλογα καθώς ένα πιθανό “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα θα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Το πρόβλημα είναι οτι στην παρούσα κατάσταση θα είναι δύσκολο να γίνει ανακεφαλαιοποιήση “εκ των έσω” άρα αναγκαστικά αρκετές τράπεζες θα καταφύγουν σε κρατικά κεφάλαια.

Έχω αγοράσει ελληνικά  ομόλογα, είμαι υποχρεωμένος να ενταχθώ στο PSI;

Οι ιδιώτες επενδυτές που επέλεξαν να επενδύσουν μέρος των οικονομιών τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου το πιο πιθανό είναι να μην επηρεαστούν από οποιοδήποτε κούρεμα λάβει χώρα. Το PSI αφορά τις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και όχι τους μεμομωνομένους επενδυτές  των ελληνικών ομολόγων και ακόμα και για αυτούς στα χαρτιά είναι “εθελοντικό”. Το επόμενο διάστημα θα αποσαφηνιστεί το πλαίσιο και θα μπορούμε με σιγουριά να περιγράψουμε τις συνέπειες από το “κούρεμα” των ελληνικών ομολόγων.

Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το  PSI;

Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί περί τον Δεκέμβρη, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Είναι προφανές ότι η πιθανότητα μεγαλύτερου κουρέματος ενέχει τον κίνδυνο να προκύψει η ανάγκη σημαντική ανακεφαλαιοποιήσης του τραπεζικού συστήματος στο σύνολο της Ευρωζώνης, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά για να μην προκαλέσει κραδασμούς στην Ευρωζώνη. Κυρίως όμως πρέπει επιτέλους να καταφέρουν να συνεννοηθούν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί…Tα κέντρα λήψης αποφάσεων αν και αποφάσισαν τον Ιούλιο να στηρίξουν περαιτέρω την Ελλάδα, έδειξαν οτι δεν μπορούν να συντονιστούν για την εξεύρεση μιας οριστικής λύσης με αποτέλεσμα τους τελευταίους μήνες να κυκλοφορούν διαφορετικές φήμες για την τύχη της Ελλάδας. Πλέον φαίνεται να συνειδητοποιήσαν οτι το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας πρέπει να αντιμετωπιστεί πιο δραστικά και οτι δεν είναι κάτι που αφορά μια μόνο χώρα αλλά ολόκληρη την Ευρωζώνη.  Ακόμα και τώρα όμως υπάρχουν διαφωνίες για το ποιος είναι τελικά ο πιο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του δημοσιονομικού προβλήματος στην Ευρωζώνη.

Αν τελικά γίνει μεγάλο “κούρεμα”, θα βοηθήσει την ελληνική οικονομία;

Όσον αφορά την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ότι όποια μορφή και να πάρει το PSI, είναι πλεον εμφανής η αδυναμία εφαρμογής ουσιαστικών διαρθρωτικών αλλαγών που θα φέρουν αισιοδοξία και αλλαγή κλίματος στην οικονομία και κυρίως στην κοινωνία. Οι ίδιοι αναλυτές που απέκλειαν αναδιάρθρωση και μεγάλο κούρεμα πριν λίγους μήνες, τελικά τώρα παραδέχονται οτι ακόμα και με 40%-60% κούρεμα το δημόσιο χρέος της Ελλάδα δεν θα είναι βιώσιμο. Οι αυστηρές πολιτικές λιτότητας έχουν αρχίσει να αποδεικνύονται αναποτελεσματικές, προκαλώντας προβλήματα στον κοινωνικό ιστό της χώρας και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το μέλλον. Όσο και να θέλουν να μας βοηθήσουν οι Ευρωπαίοι εταίροι και το IMF πρέπει πρώτα να αποφασίσουμε οτι θέλουμε να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας…