Γεωπολιτική Αστάθεια: Οι επιπτώσεις από την άνοδο του πετρελαίου

Η αναστάτωση στη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική έχει προβληματίσει αρκετούς τόσο ως προς την βιαιότητα αλλά και ως προς την επίδραση στις τιμές του πετρελαίου και κατ’επέκταση στο πληθωρισμό. Στα τρέχοντα επίπεδα ($107/βαρέλι) το αργό πετρέλαιο (West Texas Intermediate – WTI) καταγράφει σημαντική άνοδο (+40% το τελευταίο 6μηνο) προσεγγίζοντας τα υψηλά 30 μηνών και προκαλώντας έντονες ανησυχίες, καθώς είναι ένας παράγοντας που θα μπορούσε να ανακόψει την πορεία ανάκαμψης της παγκόσμιας αγοράς και επομένως να οδηγήσει τις μετοχικές αγορές σε πτώση.

 

Αργό Πετρέλαιο (West Texas Intermediate)

 

 

Μετά από την άνοδο στις τιμές των τροφίμων οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν υψηλότερες τιμές για πετρέλαιο κίνησης, θέρμανσης και δεν είναι λίγοι οι κλάδοι που θα δεχτούν πίεση στα περιθώρια κέρδους τους π.χ. αεροπορικές εταιρείες, αυτοκινητοβιομηχανίες, ταξίδια-αναψυχή. Στην αντίπερα όχθη, ο κλάδος των τροφίμων ιστορικά εμφανίζεται ιδιαίτερα ανθεκτικός στις αυξημένες ενεργειακές τιμές ενώ οι κλάδοι σχετικοί με την ενέργεια καταγράφουν σημαντικά οφέλη.

Η επίδραση των υψηλών τιμών στο «μαύρο χρυσό» έχει άμεσο αντίκτυπο στον πληθωρισμό, όπου σε συνδυασμό με την υψηλή ανάπτυξη τις αναδυόμενες αγορές προκαλεί πονοκέφαλο στους κεντρικούς τραπεζίτες και κατ’ επέκταση οδηγεί σε άνοδο επιτοκίων.  Ήδη, οι περισσότερες αναδυόμενες χώρες έχουν μπει σε ανοδικό κύκλο επιτοκίων (δείτε σχετικά προηγούμενη ανάρτηση) και αντίστοιχη πολιτική υιοθετούν και οι ανεπτυγμένες χώρες, με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα να αυξάνει προ εβδομάδος στο παρεμβατικό επιτόκιο από το 1% στο 1,25%.

Στις αναδυόμενες αγορές, συγκριτικά με τις ανεπτυγμένες αγορές, ο δείκτης πληθωρισμού επηρεάζεται κυρίως από τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, οπότε κάθε άνοδος δημιουργεί επιπλέον προβλήματα.

 

Βαρύτητα των τιμών των τροφίμων και ενέργειας στον δείκτη πληθωρισμού

 

 

Παρά όλα αυτά,  υπάρχουν αρκετές χώρες που έχουν ήδη φροντίσει να κατανείμουν τις ανάγκες σε ενέργεια σε άλλους πόρους στην προσπάθεια να ελαττώσουν την εξάρτηση τους από το πετρέλαιο. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα γίνεται μια προσπάθεια επένδυσης στην πράσινη ενέργεια και αρκετές χώρες έχουν βάλει στόχο τα επόμενα χρόνια ένα μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών να καλύπτεται από ανανεώσιμές πηγές ενέργειας. Τέτοιες πρωτοβουλίες προχώρησαν αρχικά με την βοήθεια κρατικών επιδοτήσεων αλλά πλέον με τα περισσότερα ανεπτυγμένα κράτη “πνιγμένα” στα δανεισμό υπάρχουν πλέον αμφιβολίες για την συνέχιση της ραγδαίας ανάπτυξης στο κλάδο της πράσινης ενέργειας.

Επιπλέον, επανέρχονται στο προσκήνιο οι εκτιμήσεις ότι με την συνεχιζόμενη ανάπτυξη στις αναδυόμενες αγορές τα ενεργά αποθέματα πετρελαίου δεν θα είναι αρκετά να καλύψουν τις ανάγκες αρκετών χωρών.

Οι άμεσα κερδισμένοι από τις ξαφνικές ανόδους στις τιμές του πετρελαίου είναι όλες εκείνες οι χώρες που είναι καθαροί εξαγωγείς πετρελαίου όπως η Νορβηγία, Ρωσία, Καναδάς και Μαλαισία. Στην αντίπερα όχθη, χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας και οι εισαγωγές αυτές αντιπροσωπεύουν μεγάλο ποσοστό του ΑΕΠ του είναι περισσότερο ζημιωμένες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η Ταϋλάνδη, Ινδία και Κορέα (10%, 7% και 7% του ΑΕΠ τους αντίστοιχα).
Η αναστάτωση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και στη Βόρεια Αφρική προβληματίζει και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πια θα είναι η τελική κατάληξη. Η στρατιωτική επέμβαση διεθνών δυνάμεων ενάντια στην Λιβύη δεν ανέκοψε την ανοδική προεία του πετρελαίου και είναι αβέβαιο αν τελικά είναι ικανή να επαναφέρει την ηρεμία στην ευρύτερη περιοχή. Φαίνεται πάντως ότι στο επόμενο διάστημα θα ενταθούν οι πρωτοβουλίες απεξάρτησης από το πετρέλαιο μέσω της στροφής σε άλλες πηγές ενέργειας καθώς είναι βέβαιο ότι η εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή και τις λεγόμενες χώρες του ΟΠΕΚ είναι δυνατόν να δημιουργεί αστάθεια στην παγκόσμια ανάπτυξη.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *