Τί είναι η επαναγορά ομολόγων; Το αποτέλεσμα της επαναγοράς των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου. Ποιος κέρδισε και ποιος έχασε από το νέο «κούρεμα» στην τιμή των ομολόγων του PSI+.

Featured

ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ PSI+

Έχουν γραφτεί τόσα για την επαναγορά των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου (ΟΕΔ) που ίσως κάποιος απορήσει για την ενασχόληση μας με το συγκεκριμένο θέμα. Ο λόγος όμως είναι απλός, καθώς για μία ακόμη φορά οι περισσότεροι αναμεταδίδουν το ίδιο πράγμα, χωρίς καν να μπουν στον κόπο να εξηγήσουν με σαφήνεια τί είναι η επαναγορά ή ανταλλαγή ομολόγων και ποια τα πραγματικά οφέλη για την Ελλάδα και τους λοιπούς συμμετέχοντες.

Όπως θα καταλάβετε διαβάζοντας το παρόν άρθρο η κατάσταση δεν είναι όπως ακριβώς θέλουν να την παρουσιάσουν κάποιοι. Αντιθέτως, υπάρχουν ορισμένοι που με το νέο «κούρεμα» αποκομίζουν πολύ γρήγορα σημαντικά κέρδη και ουσιαστικά πρόκειται για τα κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια (hedge funds) με έδρα το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, τα οποία αγόρασαν τους συγκεκριμένους τίτλους του ελληνικού δημοσίου στα χαμηλά του Ιούνιου 2012.

 

Τί σημαίνει όμως επαναγορά ομολόγων;

Επαναγορά ομολόγων είναι η διαδικασία κατά την οποία ο εκδότης προσκαλεί τους πιστωτές του να επιστρέψουν τα αγορασμένα ομόλογα σε τιμή χαμηλότερη της ονομαστικής. Η τιμή που θα πληρώσει ο εκδότης συνήθως ορίζεται σε ένα εύρος τιμών και καθορίζεται βάσει δημοπρασίας. Ανάλογα με την προσφορά διαμορφώνεται το τελικό τίμημα και ο εκδότης εξοφλεί τους επενδυτές. Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα κάλεσμα για «κούρεμα» στην ονομαστική τιμή των ομολόγων ενός εκδότη, δεδομένης της πολύ πιθανής αδυναμίας του να εκπληρώσει στο έπακρο τις μελλοντικές του υποχρεώσεις (εναλλακτικές ονομασίες: ανταλλαγή ομολόγων, «κούρεμα» ομολόγων).

 

Ποιο το όφελος από την επαναγορά ομολόγων;

Φανταστείτε ότι τον Ιούνιο πήρατε ένα δάνειο €100χιλ. για 30 χρόνια με επιτόκιο 4% και ο δανειστής σας δέχεται να το εξοφλήσετε σήμερα χωρίς τους μελλοντικούς τόκους και με έκπτωση 60% στο κεφάλαιο. Το σύνολο των τόκων είναι σχεδόν €72χιλ, δηλ. θα έπρεπε να πληρώσετε συνολικά €172χιλ. για την ολική αποπληρωμή του Δανείου.

Ο δανειστής αποφάσισε να σας χαρίσει τους εναπομείναντες τόκους και να εξοφλήσετε την οφειλή σας πληρώνοντας μόλις το 40% του κεφαλαίου, δηλ. €40χιλ. Αλήθεια, ποιος δεν θα δεχόταν μια τέτοια πρόταση;

Στο παραπάνω παράδειγμα η Ελλάδα είναι ο δανειζόμενος, έχοντας εκδώσει ομόλογα αξίας €62,4δις, τα οποία προέκυψαν μετά το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων του PSI+ (με λήξεις από το 2023 έως το 2042). Ο δανειστής είναι όλοι οι κάτοχοι των εν λόγω ομολόγων – αναλυτικότερα παρακάτω. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τα συγκεκριμένα ομόλογα είχαν κουρευτεί με το πρόγραμμα ανταλλαγής (PSI+), στο 53,5% της ονομαστικής τους αξίας και ουσιαστικά η Ελλάδα υποχρέωσε τους επενδυτές να ανταλλάξουν τα ομόλογα τους με νέα ομόλογα συνολικής ονομαστικής αξίας €62,4δις, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του δείκτη Χρέος/ΑΕΠ στο 120%. Απ’ ό,τι φαίνεται παρόλα τα μέτρα λιτότητας και το «κούρεμα» του PSI+, η προσπάθεια διάσωσης απέτυχε και πλέον ο ασθενής χρειάζεται ακόμα ένα ηλεκτροσόκ.

Η ελληνική κυβέρνηση προσκάλεσε στις 3 Δεκεμβρίου (η επίσημη ανακοίνωση) τους δανειστές της σε ένα πρόγραμμα επαναγοράς των ομολόγων του PSI+, έπειτα από τις αποφάσεις του Eurogroup της 27ης Νοεμβρίου και τις «απειλές» του ΔΝΤ ότι θα σταματήσει να χρηματοδοτεί την Ελλάδα, με αρχική προθεσμία υποβολής προσφορών έως την 7η Δεκεμβρίου (τελικά έδωσε παράταση έως 11/12).

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι δανειστές του Ελληνικού δημοσίου, δηλ. οι κάτοχοι των «κουρεμένων» τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου,  πριν την πρόσκληση για επαναγορά ήταν οι παρακάτω:

ομόλογα ελληνικού δημοσιου PSI+

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο αρχικός στόχος ήταν να επαναγοραστούν ομόλογα ονομαστικής αξίας €30δις με μέση τιμή επαναγοράς στο 33,6% της ονομαστικής αξίας.

Για τα κουρεμένα ομόλογα του PSI+, συνολικής ονομαστικής αξίας €62,4δις, η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να πληρώνει κάθε χρόνο στους δανειστές-επενδυτές της τόκους (κουπόνια) και στην λήξη του κάθε τίτλου το αντίστοιχο κεφάλαιο. Στο παρακάτω διάγραμμα απεικονίζονται οι ετήσιες υποχρεώσεις σε τόκους και κεφάλαιο για τα συγκεκριμένα ομόλογα ανά έτος από το 2013 έως και το 2042.

Ετήσιες Υποχρεώσεις σε κουπόνια και κεφάλαιο για τα ομόλογα του PSI+

*Τα ομόλογα του PSI+ «πληρώνουν» κουπόνι ως εξής:

  • 2,00% μέχρι 24.02.2015
  • 3,00 % μέχρι 24.02.2020
  • 3,65% μέχρι 24.02.2021 και
  • 4,30% από το 2/2021 και έπειτα

Δηλαδή, αν και καταφέραμε με το PSI+ να «κουρέψουμε» τις υποχρεώσεις μας προς τους πιστωτές μας, παρόλαυτα για τα νέα ομόλογα ονομαστικής αξίας €62,38δις, οι συνολικές οφειλές σε κουπόνια και κεφάλαιο είναι σχεδόν €109δις. Η μετάθεση όμως των πληρωμών σε βάθος χρόνου είχε ως σκοπό να ανακουφίσει την ελληνική κυβέρνηση βραχυπρόθεσμα, προκειμένου να παρθούν τα απαραίτητα μέτρα για την επάνοδο της οικονομίας. Παρατηρήστε στο διάγραμμα ότι ουσιαστικά από το 2024 και έπειτα αυξάνονται σημαντικά οι ετήσιες υποχρεώσεις μας, καθώς λήγουν σταδιακά οι τίτλοι του PSI+ και τότε θα αρχίσουμε να αποπληρώνουμε και το κεφάλαιο πέρα από τους τόκους.

Η αδυναμία της Ελλάδας να προχωρήσει άμεσα σε διαρθρωτικές αλλαγές και η συνέχιση της παγκόσμιας ύφεσης, οδήγησαν την 27η Νοεμβρίου στην απόφαση του Εurogroup να εγκρίνει, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, την δόση των €43,7δις. Μέρος της απόφασης ήταν να προχωρήσουμε στην ανταλλαγή μέρους των ομολόγων του PSI+ (debt buyback) και να την ολοκληρώσουμε έως την 13η Δεκεμβρίου, ημερομηνία πληρωμής ενός σημαντικού τμήματος της δόσης των 43,7δις (διαβάστε περισσότερα για την απόφαση του Eurogroup για την δόση).

 

Πώς καθορίστηκαν οι τιμές επαναγοράς των ελληνικών ομολόγων; Τί αναμένει να κερδίσει η Ελληνική πλευρά;

Το Εurogroup της 27/11 αποφάσισε ότι η τιμή επαναγοράς των ομολόγων δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη της τιμής κλεισίματος της 23ης Νοεμβρίου. Παρόλαυτα, μετά από λίγες ημέρες ο ελληνικός Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), στην πρόσκληση προς τους κατόχους των ομολόγων του PSI+ , όρισε ένα εύρος τιμών αρκετά υψηλότερο (περίπου 17% – 20% υψηλότερα) από τις τιμές της 23ης Νοεμβρίου. Λογικά το έκανε για να είναι πιο δελεαστική η πρόταση προς τους δανειστές μας. Στόχος του προγράμματος επαναγοράς, βάσει του αρχικού σχεδιασμού για ανταλλαγή των ομολόγων του PSI+, ήταν να ανακουφιστεί η Ελλάδα από μελλοντικούς τόκους και πληρωμές σε κεφάλαιο κατά €52δις, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα:

Σε πρώτη ανάγνωση τα οφέλη είναι σημαντικά αλλά πρέπει να αναλογιστούμε ότι για να γίνει η επαναγορά, η Ελλάδα θα δανειστεί τα απαραίτητα κεφάλαια από το EFSF, το οποίο μεταφράζεται σε επιπλέον τόκους περί του €1δις. (Αξίζει να σημειωθεί ότι η εξοικονόμηση από τα πρόσφατα ιδιαίτερα σκληρά μέτρα του Μεσοπρόθεσμου από την περικοπή των κύριων και επικουρικών συντάξεων για τα επόμενα 4 έτη είναι περίπου €2-3 δις. ανά έτος (περισσότερα για τα μέτρα του μεσοπρόθεσμου εδώ). 

 

Ποια ήταν η αντίδραση της αγοράς στο κάλεσμα της επαναγοράς ομολόγων;

Αμέσως μετά την απόφαση του Eurogroup, τα ελληνικά ομόλογα κατέγραψαν σημαντική άνοδο στην δευτερογενή αγορά, καθώς αρκετοί πόνταραν στην αποφασιστικότητα των Ευρωπαίων να κρατήσουν την Ελλάδα εντός ευρώ, ενώ άλλοι “πίεσαν” την αγορά προς τα πάνω, προκειμένου να υποχρεώσουν την Ελλάδα να προσφέρει καλύτερες τιμές, πράγμα το οποίο και έγινε. Από την ανακοίνωση του Eurogroup έως την λήξη της κατάθεσης προσφορών για την αγορά, τα ομόλογα ελληνικού δημοσίου κατέγραψαν άνοδο 18-20%, φτάνοντας στο πάνω όριο του εύρους που όρισε ο ΟΔΔΗΧ.

Ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα από την επαναγορά των Ελληνικών ομολόγων;

Στις 12/12/2012 η ελληνική κυβέρνηση, μέσω του ΟΔΔΗΧ, ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της επαναγοράς χρέους. Υπήρξαν προσφορές για ανταλλαγή ομολόγων ονομαστικής αξίας €31,86δις και η μέση προσφερόμενη τιμή κατά τη δημοπρασία διαμορφώθηκε στο 33,8%, αισθητά υψηλότερα από τις προσδοκίες του Eurogroup. Προκειμένου για την ολοκλήρωση της επαναγοράς η Ελλάδα θα χρειαστεί να δανειστεί το ποσό των €11,29δις, έναντι του αρχικού στόχου των €10 δις.

Με τα συγκεκριμένα στοιχεία και δεδομένου ότι θα εκτελεστεί στο έπακρο η ανταλλαγή, το Ελληνικό Δημόσιο έχει όφελος από μελλοντικά κουπόνια και κεφάλαιο που δεν θα πληρώσει, της τάξεως των €45δις.

Η τελική πραγματική ελάφρυνση στο συνολικό ποσό του ελληνικού χρέους είναι περίπου €20δις (10% μονάδες στο προβλεπόμενο ΑΕΠ), λαμβάνοντας υπόψη και το δάνειο από το EFSF για την ολοκλήρωση της επαναγοράς. (διαβάστε λεπτομερώς πως προκύπτει η παραπάνω ελάφρυνση στο πρόσφατο άρθρο μου)

Για τους υπολογισμούς μας υποθέτουμε ότι το δάνειο από το EFSF για την αποπληρωμή των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου θα έχει διάρκεια 20 έτη και η αποπληρωμή του θα ξεκινήσει μετά από 10 έτη. 

Τουλάχιστον λοιπόν για τα συγκεκριμένα ομόλογα, η Ελλάδα καταφέρνει να ανακουφιστεί σημαντικά, κυρίως από το 2023 και έπειτα.

PSI+ Greek Bonds Holders-Annual obligations after the buyback program

Έως και το 2022, η ωφέλεια της Ελλάδας από την επαναγορά ανέρχεται περίπου στα  €10δις, όσα περίπου εξοικονομεί μέχρι το 2016 από τις περικοπές στις κύριες συντάξεις στα πλαίσια του μεσοπρόθεσμου.

Με την παράδοση του συνόλου των ομολόγων των ελληνικών τραπεζών, αλλάζει η κατανομή των κατόχων του ελληνικού χρέους. Σε οποιοδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση με τους πιστωτές μας, η ελληνική κυβέρνηση θα μιλάει με κερδοσκόπους και Ευρωπαίους γραφειοκράτες, οι οποίοι πιθανώς δύσκολα θα συμβιβάζονται και θα μας σύρουν δικαστικώς για δεκαετίες προκειμένου να πληρωθούν εις ολόκληρο. (διαβάστε περισσότερα παρακάτω)

 

Ποιοι συμμετείχαν τελικά στην επαναγορά  των ομολόγων του PSI+;

Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ποιοι από τους κατόχους των ΟΕΔ συμμετείχαν στο πρόγραμμα ανταλλαγής, αλλά υπάρχουν πληροφορίες ότι οι ελληνικές τράπεζες υποχρεώθηκαν να συμμετέχουν με το 100% του χαρτοφυλακίου τους, δηλ. περίπου €17δις., καταγράφοντας πραγματική ζημιά, όχι πλέον λογιστική, ίση με 74,3% της αρχικής ονομαστικής αξίας των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που συμμετείχαν στο PSI+. Οι διοικήσεις των τραπεζών  δεν είχαν και πολλά περιθώρια αντίδρασης στο κάλεσμα του ΟΔΔΗΧ για την επαναγορά των ΟΕΔ, ενόψει της αναγκαίας ανακεφαλαιοποίησής τους από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), ειδικά εφόσον η συμμετοχή των ξένων δεν ήταν η αναμενόμενη. Τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα ναι μεν οριστικοποιούν μια ιδιαίτερα μεγάλη ζημιά από την έκθεση τους στα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, αλλά από την άλλη εξασφάλισαν την βιωσιμότητα τους. Στη συγκεκριμένη συναλλαγή οι μεγάλοι χαμένοι, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, είναι οι μέτοχοι των τραπεζών, ιδιώτες και θεσμικοί (π.χ. ασφαλιστικά ταμεία), καθώς από το 2007 έχουν χάσει πάνω από 90% της επένδυσης τους στις εν λόγω μετοχές.

Τα ασφαλιστικά ταμεία ναι μεν εξαιρέθηκαν από το πρόγραμμα επαναγοράς αλλά πλήττονται εμμέσως λόγω της περαιτέρω απαξίωσης (τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα) των ελληνικών τραπεζών, μετοχές των οποίων κατέχουν.

Τελικά, πέρα από το Ελληνικό Δημόσιο, κέρδισε κάποιος άλλος από την νέα ανταλλαγή των ομολόγων; 

Ο ρόλος των Hedge Funds στην ελληνική κρίση χρέους.

Το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων δημιουργεί ένα σοβαρό ηθικό θέμα, καθώς το ελληνικό δημόσιο, αφού πέρασε το βάρος του εγχειρήματος στις ελληνικές τράπεζες, ουσιαστικά συμφωνεί να πληρώσει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα σημαντικά ποσά σε διαχειριστές κερδοσκοπικών επενδυτικών κεφαλαίων (hedge funds). Οι ίδιοι άνθρωποι που πριν λίγα χρόνια πόνταραν μέσω των CDS χωρίς να κατέχουν τίτλους ΟΕΔ στην κατάρρευση της χώρας, μετά συμμετείχαν στην επιτροπή για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, σήμερα πανηγυρίζουν για τα τεράστια κέρδη τους στα ελληνικά ομόλογα. Αγόρασαν στα χαμηλά του Ιουνίου και σήμερα σχεδόν μετά από έξι μήνες κατοχυρώνουν κέρδη 200%!!! 

Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν διαχειριστή ενός hedge fund που αγόρασε ΟΕΔ του 2028 τον Ιούνιο του 2012, όνομαστικής αξίας €1δις, στο 15% της ονομαστικής του αξίας, δηλαδή πληρωσε μόλις €150εκατ. Η υποχρέωση της Ελλάδας σε πληρωμές προς τον συγκεκριμένο «επενδυτή» είναι:

  • μέχρι το 2015 να πληρώνει κουπόνι 2% στην ονομαστική αξία του ομολόγου, δηλαδή €20εκατ/έτος.
  • από το 2016 έως το 2020 κουπόνι 3%, δηλ. €30εκατ./έτος 
  • για το 2021 κουπόνι 3,65%, δηλ. €36,5εκατ.
  • και από το 2022 έως και την λήξη, κουπόνι 4,3%, δηλαδή €43εκατ./έτος
  • το 2028, θα πληρώσει το κουπόνι των 43εκατ. συν την ονομαστική αξία του €1δις.

Συνολικά λοιπόν, η Ελλάδα σε κουπόνια οφείλει €550εκατ. έως το 2028 + την ονομαστική αξία του €1δις.

Στα πλαίσια της επαναγοράς, η Ελληνική Κυβέρνηση πρότεινε στον συγκεκριμένο επενδυτή να του πληρώσει σήμερα περί τα 415εκατ και να λήξει η υποχρέωσή της.

Και το ερώτημα είναι, γιατί μια χώρα που δεν έχει καθόλου ρευστότητα να δανειστεί σήμερα επιπλέον κεφάλαια και να πληρώσει 415εκατ στον κο Hedge Fund, ενώ εναλλακτικά θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια από το δάνειο του EFSF για την ανάπτυξη και επάνοδο της στις αγορές; 

Τα συγκεκριμένα κεφαλαία είναι καθαρά κερδοσκοπικά και εκμεταλλεύτηκαν την συγκυρία παραμονές των εκλογών στην Ελλάδα, αγοράζοντας ελληνικά ομόλογα σε τιμή ευκαιρίας. Θυμηθείτε τα αρνητικά άρθρα για την Ελλάδα και τις απειλές ότι καταστρεφόμαστε και πάμε στην δραχμή και πολλά άλλα. Η συνολική θέση των hedge funds στα ελληνικά ομόλογα του PSI+, εκτιμάται ότι είναι σχεδόν €16-24δις και οι εκτιμήσεις ότι τελικά συμμετέχουν στο πρόγραμμα επαναγοράς σε ποσοστό 30-40%.

Ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων, που θα χρειαστεί να δανειστούμε για την επαναγορά, θα διατεθούν για να κατοχυρώσουν πολύ σύντομα τεράστια κέρδη τα hedge funds. Υπάρχει δε μια άλλη ειδική κατηγορία hedge fund – τα λεγόμενα vulture funds – επενδυτικές εταιρίες «αρπακτικά» – τα οποία επενδύουν σε χώρες υπό κατάρρευση και μετά διεκδικούν, μέσω της δικαστικής οδού, να πληρωθούν εις ολόκληρο, δεσμεύοντας ότι περιουσιακό στοιχείο μπορούν. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Elliotτ Associates, η οποία βρίσκεται σε πολυετή διαμάχη με την κυβέρνηση της Αργεντινής και κατάφερε προ διμήνου μέσω δικαστηρίου να ακινητοποιήσει ένα πλοίο του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής στην Αφρικη, ως πληρωμή για τα ομόλογα που είχε αγοράσει πριν 10+ χρόνια και η Αργεντινή τα “κούρεψε”! (θα επανέλθουμε με εκτενή ανάλυση για το ρόλο των συγκεκριμένων εταιριών στην διαμόρφωση κρίσεων και την κατάρρευση κρατών). Διαβάστε χαρακτηριστικά το παρακάτω άρθρο των New York Times για το πώς ωφεληθήκαν τα hedge funds από το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων.

 

Το βάρος του προγράμματος ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων έπεσε στις πλάτες των ελληνικών τραπεζών καθώς υπήρξαν πιέσεις,κυρίως από το ΔΝΤ, για την επιτυχή έκβαση του εγχειρήματος και η Ελλάδα επέλεξε την εύκολη λύση. Ναι μεν, το ελληνικό δημόσιο κέρδισε από την συγκεκριμένη ιστορία αλλά μελλοντικά ενδεχομένως να μας κοστίσει ιδιαίτερα ακριβά, καθώς κάθε νέα συμφωνία στήριξης συνοδεύεται και από σκληρότερες προϋποθέσεις και όρους. Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει άμεσα και με πλήρη διαφάνεια για το ποιοι είναι οι κάτοχοι των ελληνικών ομολόγων και να προστατέψει τα συμφέροντα του ελληνικού λαού από τυχοδιώκτες. Τα αρπακτικά επενδυτικά κεφάλαια του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης κυριολεκτικά “τρίβουν” τα χέρια τους όσο βυθιζόμαστε περισσότερο στα χρέη.

Σε μια οικονομία που καταρρέει, υπό το βάρος σκληρών μέτρων λιτότητας, το πολιτικό σύστημα κάνει ασκήσεις επι χάρτου και ελπίζει να βγούν τα νούμερα και οι προβλέψεις. Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα θα αναγκαστούν να παραδεχτούν και πάλι οτι “έχουμε μείνει πίσω” και θα ζητάνε νέα μέτρα και θυσίες από τον ελληνικό λαό. Δείτε για παράδειγμα το φιάσκο με τον φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, όπου κάνανε προβλέψεις για επιπλέον έσοδα αλλά λογαριάσαν χωρίς τον ξενοδόχο. Το μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών δεν κάνει χρήση του καλοριφερ γιατί δεν έχει ρευστότητα να αγοράσει πετρέλαιο. Όσο περνάει ο καιρός η κατάσταση θα επιδεινώνεται γιατί πολύ απλά δεν είναι δυνατόν να εξαθλιώνεις την καταναλώση και να περιμένεις να ανακάμψει η οικονομία.

 

Δείκτης Δολαρίου ΗΠΑ – συνεχίζει η “κατρακύλα” του Δολαρίου.

Αν έχετε αναρωτηθεί τι γίνεται με τις ισοτιμίες και αν το δολάριο παραμένει το ισχυρό νόμισμα ανά τον κόσμο μπορείτε απλά να δείτε την πορεία του δείκτη δολαρίου.

Πρόκειται για ένα δείκτη που παρακολουθεί την πορεία του αμερικανικού νομίσματος έναντι ενός καλαθιού βασικών νομισμάτων. Ουσιαστικά ο δείκτης ∆ολαρίου ΗΠΑ αποτελεί την µέση ισοτιµία δολαρίου σε σχέση µε τα παρακάτω έξι βασικά νοµίσµατα(σε παρένθεση η βαρύτητα του εκάστοτε νομίσματος):  Ευρώ (57,6%), Γιεν (13,6%), Λίρα Αγγλίας (11,9%), ∆ολάριο Καναδά (9,1%), Κορώνα Σουηδίας (4,2%) και Ελβετικό Φράγκο (3,6%).

Στα παρακάτω διαγράμματα μπορείτε να δείτε την πορεία του δείκτη την τελευταία διετία αλλά και από την έναρξη του(1987), όπου είναι εμφανής η υποτίμηση του αμερικανικού νομίσματος έναντι των λοιπών νομισμάτων.

Δείκτης Δολαρίου ΗΠΑ

Δείκτης Δολαρίου ΗΠΑ: 2009-2011

 

 

 

 

 

Δείκτης Δολαρίου ΗΠΑ: Μηνιαίες παρατηρήσεις-1987-2011

Παρακολουθώντας την πορεία του συγκεκριμένου δείκτη κάποιος μπορεί να βγάλει πιθανά συμπεράσματα για την πορεία της αμερικανικής οικονομίας αν και θέλει ιδιαίτερη προσοχή καθώς πλέον οι αγορές έχουν γίνει αρκετά πιο σύνθετες.

Τα τελευταία χρόνια η πολιτική της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ να τυπώνει συνεχώς χρήματα, ουσιαστικά χωρίς αντίκρυσμα, έχει εκτοξεύσει στα ύψη το δανεισμό του δημοσίου έχοντας αρνητική επίπτωση στο δολάριο.

Debt2GDP_USA_2000-2010_source:IMF

ΗΠΑ: Χρέος ως % του ΑΕΠ

Από την άλλη πλευρά η προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να παραμείνει ανταγωνιστική, διατηρώντας υψηλά τις εξαγωγές, ευνοείται από το “φτηνό” δολάριο. Οπότε ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων είναι καταλυτικός για την φαινομενική κατρακύλα του δολαρίου.

Είναι απορίας άξιο τι θα γινόταν αν οι Ευρωπαίοι εταίροι μπορούσαν να δώσουν λύση στην δημοσιονομική κρίση χρέους στην Ευρωζώνη και το ευρώ ήταν πραγματικά ισχυρό. Το πιο πιθανό ήταν οτι θα βλέπαμε την ισοτιμία δολαρίου/ευρώ πολύ ψηλότερα από τα τρέχοντα επίπεδα.  Προς το παρόν δεν φαίνεται να τους ενοχλεί ιδιαίτερα η υποτίμηση του δολαρίου καθώς  η Γερμανική κυρίως οικονομία συνεχίζει και αναπτύσσεται ακόμα και αν υπάρχουν χώρες στην Ευρωζώνη που είναι στα πρόθυρα της δημοσιονομικής κατάρρευσης.

Το δημοσιονομικό πρόβλημα των ΗΠΑ παρόλαυτα είναι αρκετά σοβαρό από μόνο του και ανεξάρτητα με το τι θα γίνει με το ευρώ είναι πολύ πιθανό το επόμενο διάστημα να δούμε το δολαρίο ακόμα χαμηλότερα έναντι των λοιπών νομισμάτων.

Τι είναι το spread ομολόγων;

Η διαφορά επιτοκίου (spread) μεταξύ δυο ομολόγων ίδιας διάρκειας απεικονίζει την τρέχουσα χρηματοοικονομική κατάσταση ενός εκδότη, αν υποθέσουμε ότι μια εκ των δυο εκδόσεων αποτελεί σημείο αναφοράς.

Αναφορικά με τα ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα θεωρούμε ως ομόλογο αναφοράς το δεκαετές ομόλογο του γερμανικού δημοσίου (bund) και συγκρίνουμε την απόδοση του με την απόδοση των αντίστοιχων 10-ετών ομολόγων των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών για να εκτιμήσουμε τον κίνδυνο χρεωκοπίας κάθε χώρας-εκδότη στην Ευρωζώνη. Όσο αυξάνεται το ρίσκο του εκδότη και κατά συνέπεια μειώνεται η πιστοληπτική του ικανότητα, τόσο αυξάνεται η απόδοση του ομολόγου, καθώς η αγορά απαιτεί μεγαλύτερη «αποζημίωση» για να συνεχίσει να επενδύει στη συγκεκριμένη χώρα. Για παράδειγμα στις 6 Αυγούστου το δεκαετές ομόλογο του Ελληνικού Δημοσίου είχε απόδοση 10,35%, ενώ το αντίστοιχο Γερμανικό είχε απόδοση μόλις 2,55%. Η διαφορά (spread) επιτοκίου των δυο ομολόγων [ 10,35%-2,55% = 7.8% ή διαφορετικά 780 μονάδες βάσης, όπου 100 μονάδες βάσης είναι ίσες με μια ποσοστιαία μονάδα(1%) ] είναι η επιπλέον απόδοση που ζητάει ένας επενδυτής προκειμένου να δανείσει τα χρήματα του στο Ελληνικό Δημόσιο, εγκαταλείποντας την ‘σιγουριά‘ του Γερμανικού Δημοσίου.

Τα τρέχοντα επίπεδα είναι επίπεδα προ εντάξεως της χώρας μας στην Ευρωζώνη και είναι ένας άλλος τρόπος να δούμε τι άποψη έχουν οι αγορές για την οικονομική κατάσταση του ελληνικού κράτους σήμερα.

Στην ιστοσελίδα της εφημερίδας Financial Times  ( http://markets.ft.com/markets/bonds.asp ) μπορείτε να βλέπετε τις τρέχουσες διαφορές αποδόσεων κυβερνητικών ομολόγων  ( Ten Year Government Bond Spreads ) αλλά και να “κατεβάσετε” ιστορικές τιμές.

Τι να προσέξετε όταν επενδύετε σε ομόλογα

Διανύουμε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την ελληνική και παγκόσμια οικονομία και οι ιδιώτες επενδυτές οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις επενδυτικές τους επιλογές. Είναι καλό να επιδιώκουν να ενημερώνονται αναλυτικά για τα επιμέρους χαρακτηριστικά του κάθε προϊόντος που σκέφτονται να τοποθετήσουν τα χρήματά τους και να μην στέκονται μόνο στην προσδοκώμενη απόδοση. Έχοντας σαν γνώμονα αυτό θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε με απλά λόγια κάποια γενικά χαρακτηριστικά της αγοράς ομολόγων καθώς και τις ιδιαιτερότητες που επικρατούν αναφορικά με τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου.

Όσο και αν ακούγεται παράξενο η επένδυση σε ομόλογα ενέχει επενδυτικό κίνδυνο, ο οποίος όμως σε καμία περίπτωση δεν είναι ίδιος με αυτόν των μετοχών. Αν και τα ομόλογα αποτελούν επενδύσεις σταθερού εισοδήματος (fixed income) το ενδεχόμενο να υπάρξουν διακυμάνσεις στην τιμή τους, ακόμα και απώλεια του κεφαλαίου δεν αποκλείεται. Η εμφάνιση σύνθετων ομολόγων περιπλέκει την διαδικασία λήψης επενδυτικής απόφασης εκ μέρους των επενδυτών, καθώς αρκετές φορές οι επαγγελματίες του χώρου δεν ενημερώνουν επαρκώς για τα χαρακτηριστικά της κάθε έκδοσης τους επενδυτές.

Ένα ομόλογο δεν είναι τίποτα άλλο από ένα δάνειο που δίνουμε σε επιχειρήσεις ή κυβερνήσεις που έχουν ανάγκη από χρηματοδότηση και για αντάλλαγμα εισπράττουμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα (συνήθως εξάμηνο ή έτος) ένα εισόδημα/τόκο–>κουπόνι, καθώς και το αρχικό κεφάλαιο της επένδυσης στη λήξη του δανείου/ομολόγου.
Ένας βασικός παράγοντας διαμόρφωσης της τιμής των ομολόγων είναι τα επιτόκια της αγοράς. Η σχέση τιμής ομολόγου με το επιτόκιο της αγοράς είναι αντίστροφη, δηλαδή όταν πέφτουν τα επιτόκια, ανεβαίνουν οι τιμές των ομολόγων και αντιστρόφως. Πέρα από τον κίνδυνο επιτοκίου, δηλαδή την πιθανότητα να μειωθεί η τιμή του ομολόγου από αύξηση των επιτοκίων, υπάρχει και ο πιστωτικός κίνδυνος, δηλαδή ο κίνδυνος αδυναμίας πληρωμής εκ μέρους του εκδότη του κεφαλαίου και των εναπομεινάντων κουπονιών. Ο βασικός παράγοντας που καθορίζει το μέγεθος του πιστωτικού κινδύνου είναι η χρηματοοικονομική κατάσταση του εκδότη.
Τα τελευταία εκατό χρόνια η πιστοληπτική ικανότητα των ομολόγων αξιολογείται από εξειδικευμένες εταιρείες, όπως η Standard & Poor’s, Moody’s, Fitch. Σκοπός της κάθε εταιρείας αξιολόγησης είναι να μετρήσει την πιθανότητα χρεοκοπίας του εκδότη λαμβάνοντας υπόψη μια σειρά από ποσοτικούς και ποιοτικούς παράγοντες. Η βαθμολόγηση προκύπτει κατά ένα μεγάλο βαθμό από το τρέχον επίπεδο και την τάση βασικών χρηματοοικονομικών δεικτών του εκδότη. Οι βασικές κατηγορίες χρηματοοικονομικών δεικτών που λαμβάνονται υπόψη είναι: δείκτες κάλυψης δανειακών αναγκών, δανεισμού, ρευστότητας και κερδοφορίας. Οι βαθμοί αξιολόγησης κυμαίνονται από ΑΑΑ  (τα πλέον ασφαλή ) έως D (ομόλογα σε πτώχευση).

Πίνακας 1: Κλίμακες Διαβάθμισης Πιστοληπτικής Ικανότητας

Ανάλογα με τον βαθμό πιστοληπτικής ικανότητας διακρίνουμε τα ομόλογα σε δυο βασικές κατηγορίες, τα ομόλογα υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας (investment grade) και τα ομόλογα υψηλής απόδοσης  (junk/ high yield bonds) ή διαφορετικά κερδοσκοπικά ομόλογα (speculative grade). Όσα ομόλογα αξιολογούνται με ΒΒΒ και άνω  (βάση S&P, Fitch) ή Baa και άνω (βάση Moody’s) θεωρούνται υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας ενώ τα ομόλογα με χαμηλότερους βαθμούς πιστοληπτική ικανότητας εμπίπτουν στην κατηγορία των κερδοσκοπικών ομολόγων. Τα κερδοσκοπικά ομόλογα έχουν αυξημένη πιθανότητα πτώχευσης και συνήθως υπόσχονται υψηλές αποδόσεις για να προσελκύσουν επενδυτικά κεφάλαια.

Ο βαθμός πιστοληπτικής ικανότητας ενός εκδότη ομολόγου είναι πολύ σημαντικός τόσο για τον ίδιο τον εκδότη όσο και για τον επενδυτή-αγοραστή του ομολόγου. Κατ’ αρχήν τα περισσότερα ομόλογα που εκδίδονται αγοράζονται από θεσμικούς επενδυτές (συνταξιοδοτικά ταμεία, αμοιβαία κεφάλαια κτλ), οι οποίοι συνήθως έχουν περιορισμούς στην ποιότητα των ομολόγων που μπορούν να αγοράζουν. Αν η πιστοληπτική ικανότητα ενός εκδότη επιδεινωθεί σημαντικά είναι πολύ πιθανό πλέον να αδυνατεί να αντλήσει νέα κεφάλαια από έκδοση ομολόγων, καθώς θα είναι αποτρεπτικό για πολλούς δυνητικούς αγοραστές-επενδυτές να τοποθετηθούν. Επιπλέον, αρκετές εκδόσεις ομολόγων προβλέπουν αύξηση του κουπονιού που πληρώνει ο εκδότης σε περίπτωση που μειωθεί η πιστοληπτική του ικανότητα, δηλαδή αυξάνεται το κόστος κεφαλαίου για τον εκδότη. Η αύξηση του κόστους κεφαλαίου συνεπάγεται την ανάγκη για μεγαλύτερη αποδοτικότητα των επενδύσεων που κάνει ο εκδότης, προκειμένου να είναι σε θέση να πληρώσει τουλάχιστον το κόστος του κεφαλαίου.

Η πιστοληπτική διαβάθμιση ενός ομολόγου αντικατοπτρίζει την πιθανότητα πτώχευσης ή αδυναμίας πληρωμών και έχει άμεσο αντίκτυπο στην απόδοση του ομολόγου καθώς οι επενδυτές θα σπεύσουν να πουλήσουν το ομόλογο, διαμορφώνοντας την τιμή του ομολόγου χαμηλότερα, μετακινώντας τα κεφάλαια τους σε ασφαλέστερες μορφές επένδυσης. Τέλος, σε περιόδους χαμηλής ρευστότητας, όπως αυτή που διανύουμε, η πιστοληπτική αξιολόγηση των ομολόγων είναι κρίσιμη καθώς οι τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα κρατικά ομόλογα που έχουν στο χαρτοφυλάκιο τους σαν ενέχυρο για την παροχή σχετικά φθηνής ρευστότητας (χαμηλό επιτόκιο δανεισμού) από την κεντρική τράπεζα.